Hasan Basri Çantay, ilk meclisin milletvekillerinden, Mehmed Âkif’in dostu. Onun hatırası için Âkifname’yi hazırladı. Kur’ân-ı Hakim ve Meâl-i Kerim adlı üç ciltlik meal çalışması da önemli. Çantay’ın gazeteciliği de var. Balıkesir’de “Haftada bir çıkar resmî liva gazetesi Karesi’nin ikinci döneminde Encümen Başkâtibi olarak “müdir-i mes’ul” konumundadır.
Adı geçen gazetenin 4 Cemaziyelahir 1333/ 6 Nisan 1331 Pazartesi günü neşrolunan 52. sayısının 5. sayfasının 1. sütununda gördüğüm şu metin onun kaleminden çıkmış olmalı:
Arzıhâlcilerin dikkat gözüne!
Muinsiz ailelerine maaş tahsisi hakkındaki arzıhâller ve evrak puldan müstesna tutulduğu hâlde, bazı arzıhâlcilerin elyevm muinsiz ve fukara ailelerini -arzıhâl ücretlerinden maada- fazla pul parasından da çıkarmakta oldukları haber alındığından bu hususta evvelemirde kendilerinin vicdan ve insaflarına müracaat ve bundan sonra da fukarayı böyle pul parasından çıkaranlar olur ise onların esamisini gazetemizle derc ve ilân eylemeği münasip gördük.
Yıl 1915, savaştayız. Cihad ilân edilmiş, seferberlik var. Devlet, yardımcısız kalan ailelere maaş bağlamak istiyor ve onların dilekçelerinde pul zorunluluğunu kaldırmış ve fakat “vicdan ve insaf”larının yerine “sahtekârlık ve tamahkârlık”larını ikame etmiş bazı arzuhalciler, o zavallılardan pul parası da talep ediyorlar.
Gazeteci Hasan Basri onların “nazar-ı dikkatine” değil, “dikkat gözüne” tavsiye yahut nasihatle birlikte bir çeşit gözdağı da gösteriyor: Sizi teşhir ederim!
