Bizimle İletişime Geçin

Din ve Hayat

Hz. HÜSEYİN / HÜSEYİN KÂŞİFÎ FUZÛLÎ /ÂŞIK ÇELEBİ

Ehl-i Beyt, Hz.Hüseyin ve Kerbelâ konusunu nazım ve nesir olarak on bölüm halinde ele alan bu eser konu ile ilgilenenleri derinden etkilemiştir. Bunun en büyük delili, kültür ve edebiyat tarihimizin zirve şahsiyetlerinden Kerbelâ’lıFuzûlî’nin konu ile ilgili olarak kaleme aldığı Hadikatü’s-Süedâ adlı eserinin büyük oranda bu kitabın etkisinde kalmış olmasıdır.

EKLENDİ

:

10 Muharrem 1444  /  8 Ağustos 2022

Emir Sultan’ın Bursa’da vefat ettiği günlerde  İran’ınSebzevâr şehrinde doğan Hüseyin Vâiz Kâşifî’nin (ö.1504)gençlik yıllarında giyâben âşık olduğu şahış SadeddinKaşgarî’dir. Nakşibendiye’nin mühim simalarından biri olan bu zatla yüz yüze görüşmek mümkün olmadıysa da onun yakın dostlarından Nefehâtü’l-Üns’ün yazarı Molla Cami’nin(ö.1492) bereketli Herat sohbetlerinden nasibini almıştır.

Hüseyin Baykara, Ali Şir Nevâî gibi XV. Yüzyılın yıldız şahsiyetlerinden istifade eden Kâşifî’nin, büyük kitleleri derinden etkileyen vaizliğinden sonra en meşhur yönü Farsça olarak kaleme aldığı eserlerdir. Tefsir, hadis, tasavvuf ve edebiyat dalları başta olmak üzere pek çok konuda kalem oynatmış ancak en çok  Ravzatü’ş-Şühedâ isimli eseriyle meşhur olmuştur.

Ehl-i Beyt, Hz.Hüseyin ve Kerbelâ konusunu  nazım ve nesir olarak  on bölüm halinde ele alan bu eser konu ile ilgilenenleri derinden etkilemiştir. Bunun en büyük delili, kültür ve edebiyat tarihimizin zirve şahsiyetlerinden Kerbelâ’lıFuzûlî’nin konu ile ilgili olarak kaleme aldığı Hadikatü’s-Süedâ adlı eserinin büyük oranda bu kitabın etkisinde kalmış olmasıdır. Hatta bazı araştırmacılara göre  Hadika, Ravza’nıntercümesidir. Eseri Prof. Dr. Şeyma Güngör neşretti.

İslâm dünyasının en hassas konularından biri olan Ehl-i Beytve Kerbela meselesini gönül diliyle anlatan Hüseyin VâizKâşifî, Sebzevar’da Sünnîlik, Herat’ta Şiîlikle itham edilmiş ve sıkıntı çekmiştir. Fikir ve yorum farkını  “rahmet”edönüştürememenin getirdiği bu taassub, bütün büyüklerin karşılaştığı bir engeldir, onların diliyle bir imtihandır. Kâşifî’nin oğlu Fahreddin Ali Sâfî de (ö.1533) Nakşibendî büyüklerini genişçe tanıtan Reşehât Aynü’l-Hayat isimli tasavvuf klasiğimizin yazarıdır. Bu eser de Buhara Bursa Bosna güzergâhının en yaygın ve bereketli eserlerinden biridir.Eseri Mustafa Özsaray yayınladı

Ravzatü’ş-Şühedâ’yı bazı tasarruflarla  Türkçe’ye aktaran ikinci şahıs ise 1541 yılında Emirsultan Vakıfları mütevellisi/yöneticisi olan Âşık Çelebi’dir. (ö. Üsküp 1572)

İşte bu güzel eserin on bölümünün başlıkları:

1.Bazı peygamberlerin uğradıkları belâlar

2.Kureyş’in Hz. Peygamber’e ettiği cefalar ve Hz.Hamza ile Ca’fer-i Tayyar’ın şehâdeti

3.Hz.Peygamber’in vefatı

4.Doğumundan ölümüne kadar Hz.Fatma’nın ahvâli

5.Doğumundan şehadetine kadar Hz. Ali ile ilgili haberler

6.İmam Hasan’ın faziletleri ve doğumundan şehadetine kadar ki  kimi halleri

7.İmam Hüseyin’in menâkıbı, doğumu ve kardeşi Hasan’ın vefatından sonraki durumu

8.Müslim b. Âkıl’in şehit edilişi ve çocuklarından bir kısmının öldürülmesi

9.İmam Hüseyin’in Kerbelâ’ya varması, düşmanla savaşması,çocukları akrabası ve diğer kimselerle birlikte şehit olması

10.Kerbela savaşından sonra  Ehl-i Beyt’in başına gelenler  ve savaşı başlatan muhaliflerin uğradığı cezalar

Hâtime: Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’in çocukları ve nesepleri hakkındadır.

Kim Bu Âşık Çelebi

Buhara’dan Bursa’ya gelen gönül erlerinin en meşhuru olan Emir Buharî’nin ara durağı Bağdat’tır. Evinde misafir olarak kaldığı zat da Seyyid Natta’dır. Daha sonra birlikte Osmanlı başkentine  gelecek,  ortak “sevda”larını bu coğrafyanın insanlarına aktaracaklardır. Sultan Yıldırım Beyazıt , kendikızı ile Emir Sultanı, vezir İshak Paşa’nın kızıyla SeyyidNatta’ı evlendirerek bir anlamda hizmetlerinin önünü açacaktır. Emir Sultan kurduğu dergâh ile Necmeddin Kübra’nın nefesini  Türkistan’dan  bu topraklara aktarırken Seyyid Natta da hem Kâzerûniyye/İshâkiyye dervişlerine tahsis edilen mekânın yöneticisi hem de Seyyidlere/Ehl-i beyt’in torunlarına Nâzır olmuştur.

Seyyid Natta’nın torunu Seyyid Ali, aslen Bağdat’lı olup Âşık Çelebi’nin babasıdır ve kadıdır. Üsküp kadısı iken 1520 de Âşık Çelebi doğar. Fakat o kendisini hep Bursa’lı olarak görür. 21 yaşında iken Bursa dilberleri için bir  Şehrengiz yazar. “Bir çok yerde kadılık yaptı” demek bir çok defa azledildi demektir. Bu aziller sebebiyle onun şair ruhunun çok zedelendiğini eserlerindeki ifadelerden çok açık olarak anlaşılmaktadır.

Hem alim hem şâir hem de idareci olan Âşık Çelebi’nin Türk Edebiyatı açısından en mühim eseri  ise Meşâiru’ş-Şuara adlı şairler tezkiresidir. 400 kadar Rumeli’li ve Anadolu’lu şairi tanıtan ve edebiyat tarihimizin temel klasiklerinden biri olanbu eser Prof. Dr. Filiz Kılıç tarafından yayınlanmıştır. Arapça’dan  Mi’râcü’l-Ayâle adıyla İbn Teymiye’den tercüme ettiği es-Siyâsetü’ş-şeriyye ‘yi Sultan II.Selim’e sunmuştur.

Burada hatırlatacağım  vefa dolu güzel haber ise şudur. AşıkÇelebi’nin Üsküp’te bulunan ve Kadı Baba/Gazi Baba olarak bilinen kabrini Bursa Büyükşehir Belediyesi, birkaç yıl önceonarmış ve Buhara Bursa Bosna yolcularının düalarına hazır hale getirmiştir.

Son olarak size Âşık Çelebi’nin ızdırabını dile getiren bir beytini sunmadan önce Ravzatü’ş-Şühedâ Tercümesini  genç meslekdaşımız Dr. Kenan Özçelik’in tez olarak hazırladığı veneşrettiğini  haber vereyim. İstanbul 2016 Doğu Kütübhanesi.

Ne açar var bana zahm-i hâdeng-i yârdan gayri

Ne ağlar bulunur bu dide-i bîdârdan gayri

Daha Fazla Yükle

Yorum Bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Çok Okunanlar