Hani bir olumsuzlukla karşılaşınca, daralınca, sıkışınca, diyecek söz kalmadığı anda biraz da öfke ile ağzımızdan bir kelam çıkıverir ya… bir tür fren yani….
Sabretmek, tahammül göstermek, katlanmak, sineye çekmek, beladan ve şerden sakınmak ve daha yüzlerce söz ile anlatılan bir hakikattir bu. Ve bütün bunlara ilaveten boğazındaki yumruyu tüm zorluklara rağmen yutarken veya hazmederken sesinin en yüksek çıkacağı bir anda tüm etkenlere karşı dimdik durup kendine hâkim olmadır aslında… Ve o anda dilden dökülen bir kelamdır. ‘Lâ havle’…
Çoğu kere derin derin içe çekilen; acı, üzüntü ve haksızlık gibi durumlar karşısında ses çıkarmadan geçmesini bekleme erdemidir aslında bu yapılan.
Lâ havle… İçimizde fırtınalar koparken sesimize ılık bir rüzgâr katma, kan beynimize sıçradığında tüm işi Allah’a havale etme…
el-Bâkıyât’ü’s-sâlihât
Bekâya erecek salih ameller, iyilikler; ürünü kalıcı ve sürekli olan dürüst ve erdemli davranışlar, çabalar, hareketler…
Allah Resulü; “Bâkî kalacak olan salih amelleri çokça işleyiniz.”. “Onlar hangileridir ey Allah’ın Rasûlü?” diye sorulunca şöyle buyurdu: “Tekbîr (Allahu ekber)¸ Tehlîl (Lâ ilahe illallah)¸ Tesbîh (Sübhanallah)¸ (Tahmîd) Elhamdülillâh ve Lâ havle velâ kuvvete illâ billah’tır/bütün güç ve kudret ancak Allah iledir.” (İmam-ı Mâlik¸ el-Muvatta’, “el-Kur’an”, 491; Ahmed b. Hanbel¸ Müsned¸ IV¸ 268.)
“Lâ havle” Sırrı
Havl; hareket, çare, güç demek… Bir şeyi değiştirmek, bir şeyi değişime uğratmak, değiştirme çabası gösterme anlamındaki muhavele ve tahavvül de aynı kökten… Havl; değişim gücü…
Allah dilemedikçe insanın en küçük bir hareket yapamayacağını, bir halden bir başka hale geçemeyeceğini, hatta zihninden bir fikri geçiremeyeceğini gösteren bir cümledir “Lâ havle velâ kuvvete illâ billah”. Kısaca havkale de denilmekte…
Hayırlı işler yapabilmek, günahlardan kaçınabilmek ve gücümüzü aşan olaylar karşısında metin durabilmek için “Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billah …”
Güç ve kuvvet gerektiren her işimizde, her halimizde muhtaç olduğumuz yegâne güç, kudret ve kuvvetin yalnız Allah’tan geldiğini, her türlü değişim ve gücün kaynağının sadece Allah olduğunu haykırmak için… “Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billah…”
Kur’an-ı Kerîm bize bir örnek sunar, her şeyin ilâhî irade ve güce bağlı olarak gerçekleştiğinden gafil bulunan ve servetine güvenen inkârcı bir kimseyi bir müminin diliyle uyarır:
“Keşke bağına girdiğinde, ‘maşâallah lâ kuvvete illâ billah’ (Allah diledikçe; bütün güç ve kudret Allah’a aittir) deseydin!” (el-Kehf, 18/39).
“Lâ havle” sırrı bize bütün işlerin ilâhî iradeye göre cereyan ettiğini, herkesin sadece Allah’ın verdiği güç sayesinde işlerini başarabildiğini, günahtan kaçacak gücün, ibadet edecek kuvvetin ancak Allah’ın yardımıyla kazanılabileceğini beyan eder.
Cennet Hazinesi
Hayber’e yapılan seferden dönüşte ashâb-ı kirâm Medine’ye yaklaştıklarında yüksek bir tepeye çıkınca yüksek sesle tekbir getirerek Allah’a tazimde bulunmuşlardı. Bunun üzerine Allah Resûlü (s.a.s) onlara şu nasihatte bulundu:
“Kendinize gelin! Siz sağır olan ve burada bulunmayan birisine seslenmiyorsunuz. (Bilakis) Her şeyi işiten, gören ve çok yakın olan Allah’a sesleniyorsunuz.”
Ebû Mûsâ el-Eş’arî hazretleri de Allah Resulünün bindiği hayvanın arkasında bulunuyor, o da kısık bir sesle “lâ havle velâ kuvvete illâ billah” diyordu. Peygamber Efendimiz ona iltifat buyurarak,
– “Cennet hazinelerinden bir hazineyi sana bildireyim mi?” buyurdu. O da: Evet, Yâ Resûlallah, bildir, dedi. Şöyle buyurdu:
– “Lâ havle velâ kuvvete illâ billâh” (Buharî, “Cihad”, 131; “Tevhid”, 9,; Müslim, “Zikr”, 44-46)
Bir başka hadis-i şerifte ise şöyle buyrulur:
Râvisi şehr-i asitane’nin manevi sultanı Ebû Eyyûb el-Ensârî… “Hz. Peygamber (s.a.s) bana şöyle tavsiye etti: “Lâ havle ve lâ kuvvete illa billah” sözünü çokça söyle! Çünkü o, cennetin hazinelerinden bir hazinedir.”ve ekledi: “Cenâb-ı Hak bir kimseye nimet ihsan eder de o kimse de nimetin bekâsını dilerse, (Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billah) zikrine çokça devam etsin” (Heysemî, Mecmâü’z-zevâid, X, 97; Taberanî, el-Mu’cemül-kebîr, IV, 133)
Yine kaynaklarda Hz. Peygamber’in, ezan okunurken “hayy ‘ale”den (hayye ale’s-salâh) sonra “lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh” dediği, günahları çok da olsa bu zikre devam edenlerin affedileceği bildirilmiştir. (Buhârî, “Ezân”, 7; Müslim, “Salât” 12; Ebû Dâvud, “Salât 36).
Avuçlar Dolusu Hayır
İbn Ebi Evfa (r.a) anlatıyor: “Efendimiz’e bir adam gelerek: ‘-Ey Allah’ın Resûlü, ben Kur’ân’dan yeterince ezberleyemiyorum. Bana yetecek başka bir şeyi siz öğretseniz!’ dedi.
Efendimiz şu duayı öğretti: “Sübhanallah, velhamdülillah ve lâilâhe illallah, vallâhu ekber ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billah.”
Adam: -Ey Allah’ın Resûlü, bu zikir Allah içindir. (O’nu senâdır), kendim için dua olarak ne söyleyeyim? dedi.
Allah Resûlü (s.a.s.) de: -Şöyle dua et dedi:-: “Allah’ım bana merhamet et, afiyet ver, hidayet ver, rızık ver!” Adam (dinleyip, kalkınca) ellerini sıkıp göstererek: -“Şöyle (sımsıkı belledim!)” dedi.
Efendimiz bunun üzerine: -İşte bu adam iki elini de hayırla doldurdu, buyurdu.” (Ebû Davûd, “Salat”, 139, ; Nesai, “İftitah”, 32)
Enes b. Mâlik’in naklettiğine göre, Hz. Peygamber (s.a.s) şöyle buyurmuştur:
“Kişi evinden çıkacağı zaman, ‘Bismillâh, tevekkeltü ale’llah, lâ havle velâ kuvvete illâ billah.’ (Allah’ın adıyla. Allah’a tevekkül ettim. Güç ve kuvvet sadece Allah’tandır.) dediğinde (ona) şöyle denilir: ‘(İşte şimdi) sana rehberlik edilir, ihtiyaçların karşılanır ve korunursun…’” (Ebû Dâvûd, “Edeb”, 102-103)
Son Söz
Rabbimizden niyazımız o dur ki:
Ya Rabbi! Güzel ve bereket dilekleriyle dolu, ama bir o kadar yetersiz olan ve dilimizden düşürmediğimiz, vazgeçemediğimiz tüm övgülerle sana hamdolsun.
Ey acizlerin güç kaynağı Allah’ım! Mülkün sahibi sensin, dilediğine mülkü verir, dilediğinden alırsın. Dilediğini azîz, dilediğini zelîl edersin. Bizleri; aziz kıldığın ve nimet verdiğin kullarından eyle!
Ya Rabbi! Güç de kudret de senin elindedir. Elindeki güç ve kudreti gerçek sananlardan, nefsine uyarak şımaranlardan eyleme bizi.
Ya Rabbi! Her işinde hikmeti sonsuz olan sensin. Senden başka bize yardım edecek hiçbir güç ve kudret yoktur.
Tıpkı beytini tavaf ederken dillendirdiğimiz gibi bir kez daha söylüyoruz:
“Sübhânallâhi ve’l-hamdülillâhi ve lâ ilâhe illâllâhü vallâhü ekber. Ve lâ havle velâ kuvvete illâ billahi’l aliyyi’l azim”
