Önceki yazımızda bu ülkeye neden Fas denildiğini açıklayarak ülkeyle ilgili genel bilgiler vermiştik. Bugünkü makalede ise Fas’taki yollar, yol levhaları, eğitim, ekonomi ve Fas’taki Türkler hakkında özlü bilgiler vermeye çalışacağız.

Yollar-Levhalar

Ülkenin bilhassa kuzeyindeki kentlerin yolları ve şehirlerarası yollar oldukça geniş, güzel ve temizdi. Yol kenarlarında yeşillik ve ağaçlıktan oluşan son derece güzel manzaralar görülmektedir.

Doğal olarak güzergâhlarda çok sayıda levhaya rastlanır. Bunlardan dikkatimizi çeken birkaç tanesini burada kaydetmek isteriz:

Döner kavşaklarda sağdan gelenler için “Geçiş üstünlüğünüz yoktur” levhaları bulunmaktadır.

“Acele etme baba! Seni bekliyoruz”

“Otoyolları temiz tutalım”

“Güvenliğiniz için emniyet kemeri takınız.”

“İki saatte bir dinleniniz.”

Otoyol ücretleri otomatik geçiş sistemiyle gerçekleşmekte ve “Mahattatu’l-Edâ/Ödeme istasyonu” denilen turnikelerden sonra yol kenarında  “Şükran alâ tefehhümiküm/ Anlayışınız için teşekkür ederiz” levhaları yer almaktadır.

Ülkedeki benzin ve dizel fiyatları Türkiye’deki fiyatlara yakındı.

Fas’ta Türkler

Fas’ta çok sayıda Türk olduğu ve bunların genellikle lojistik ve ihracatla uğraştıkları ifade edilmektedir.

Marakeş’te ve Tanca’da Faslı kadınlarla evlenmek için gelen Türklerle karşılaştık. Marakeş’te kendisiyle karşılaştığımız bir vatandaşımız “Burada Türkiye’nin çeşitli şehirlerinden çok sayıda insanın bulunduğunu ve bunların Faslı kadınlarla evlendiklerini” ifade etti.

Tanca’da ise camiye girerken aramızdaki konuşmaları duyan biri son derce heyecanlanarak bize yaklaştı ve “Türkiye’den mi geliyorsunuz? Sizi gördüğüme ne kadar sevindim bilemezsiniz. Bir aydır buradayım, bir tane Türk göremedim, âdeta patladım…” şeklinde ilginç cümleler kurdu.

Kendisinin burada ne aradığını sorduğumuzda evlenmek için geldiğini, bir aydır işlemleri bitirmek için büyük sıkıntılar çektiğini, işlerini hâlledip şubat ayının başlarında Türkiye’ye döneceğini ifade etti.

Eğitim

Ülkede okuryazarlık oranı kadınlarda % 60, erkeklerde % 80 olmak üzere ortalama %70 civarındadır. Fas’ın Fransız işgalinden kurtulmasını sağlayan V. Muhammed, eğitim öğretime çok önem vermiş, bütçenin ¼’ünü eğitime ayırmıştır.

Fas’ta 7-13 yaş arasındakilere eğitim zorunludur. Ülkede 13’ü devlet, 8’i özel olmak üzere toplam 21 üniversite bulunmaktadır. Devlet üniversiteleri ücretsiz olup bu düzeyde fen ve tekniğe ağırlık verilmektedir. Sadece Rabat’taki Al-Akabeyn üniversitesi ücretlidir.  Radyolar, televizyonlar eğitime ağırlık verip dinî içerikli programlar yayımlamaktadırlar.

Türkiye’den bazı üniversitelerin, Fas’taki üniversitelerle öğrenci ve öğretim üyesi değişim protokolleri imzaladıkları bilinmektedir. Bu bağlamda Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi ile II. Hasan Üniversitesi arasında böyle bir protokol bulunmaktadır.

Sabancı ve Koç gibi üniversitelerin ise Fas’ın çeşitli şehirlerinde kendilerini tanıtan stantlar açtığı ve öğrenci çekmeye çalıştıkları ifade edilmektedir. Fas’tan hatırı sayılır miktarda öğrencinin Türkiye’yi tercih ettikleri ve artık Fransa’ya gitmek istemedikleri ifade edilmektedir.

Fas’a Türkiye’den az sayıda da olsa YLSY ile MEB bursiyeri olarak gelenler bulunmaktadır. Bunlar, döndüklerinde kendilerini gönderen TRT vb. kurumlarda bir süre çalışmak şartıyla Fas’a gönderilmektedirler.

Türkiye’den Fas’a çok öğrencinin gidememe sebepleri arasında muhtemelen dil (Arapça ve Fransızca) bilmemeleri olduğunu tahmin etmekteyiz.

Ekonomi

Kuzeyinde Akdeniz ikliminin hâkim olduğu ülkede çok yoğun yeşil alanlar bulunmakta, rakım yükseldikçe makiliğe dönüşmektedir.

Fas, sardalyada dünyanın en büyük ihracatçılarındandır.

Turizm de ülkenin önemli gelir kaynaklarındandır. Ülkeyi her yıl, 12 milyon turist ziyaret etmektedir. (Türkiye’de ise bu sayı 50 milyondur ve Türkiye, dünyada 6. sırada yer almaktadır.)

Şafşavan’dan Fes’e giderken geniş buğday ve arpa tarlaları yer almakta olup ocak ayının sonunda olmamıza rağmen ekinlerin yeşerdiği ve yaklaşık bir karış büyüklüğünde olduğunu gördük. Büyük yeşil tarlalar görsel olarak da oldukça güzel bir görünüm arz etmektedir.

Fes’ten Meknese’ye giderken özellikle Ablouz Vadisi’nde büyük zeytinlikler ve üzüm bağları bulunmaktadır. Üzümden şarap yapılmaktadır. Üzümlerin hasattan sonra kökten budandığına dair ilginç bir bilgi edindik.

Devam Edecek…   (Yiyecek-İçecekler, Fas Nane Çayı/Mint)