Süleyman Çelebi’nin altı asırlık mirasını farklı diller ve coğrafyalar üzerinden takip eden “Gönül Coğrafyamızın Şaheseri: Mevlid ve Tercümeleri” kitabı Bursa’da tanıtıldı. YTB tarafından hazırlanan eserin editörlüğünü, yazarımız Prof. Dr. Bilal Kemikli üstlendi.
Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necâtı, yalnızca Türk edebiyatının değil, asırlar boyunca geniş bir coğrafyanın gönül dünyasında karşılık bulan eserlerden biri olmayı sürdürüyor. Altı asırlık bu büyük mirasın farklı dillere ve kültürlere uzanan izlerini bir araya getiren “Gönül Coğrafyamızın Şaheseri: Mevlid ve Tercümeleri” adlı kitap, Bursa’da düzenlenen programla tanıtıldı.
Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) tarafından hazırlanan eserin editörlüğünü aynı zamanda yazarlarımızdan olan Bursa Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bilal Kemikli üstlendi. Kitap, Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât adlı eserinin farklı dillerdeki tercüme, uyarlama ve nazirelerini bir araya getirerek Mevlid’in yalnızca Anadolu’da değil, farklı coğrafyalarda nasıl karşılık bulduğunu ortaya koyuyor.
Kitabın tanıtımı, Süleyman Çelebi’nin Bursa’daki türbesinde gerçekleştirildi. Kur’an-ı Kerim tilaveti ve Mevlid’den bir bölümün okunmasıyla başlayan programa YTB Başkanı Abdulhadi Turus, Bursa Valisi Erol Ayyıldız, AK Parti Bursa Milletvekili Refik Özen, İlim Yayma Cemiyeti Başkanı Yusuf Tülün, akademisyenler ve davetliler katıldı.
“Kurucu bir metindir”
Tanıtım programında konuşan Prof. Dr. Bilal Kemikli, Vesîletü’n-Necât’ın ortaya çıktığı tarihsel zemine dikkat çekti.
Süleyman Çelebi’nin eseri, Osmanlı Devleti’nin Fetret Dönemi olarak adlandırılan, siyasi ve toplumsal bütünlüğün ciddi biçimde sarsıldığı bir dönemde kaleme aldığını belirten Kemikli, Mevlid’in yalnızca dinî veya edebî bir eser olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Kemikli, Vesîletü’n-Necât’ın yazılmasından birkaç yıl sonra Osmanlı Devleti’nin yeniden toparlanma sürecine girdiğine dikkat çekerek eseri “kurucu metin” olarak nitelendirdi. Ona göre Mevlid, yalnızca devletin yeniden inşa sürecine tanıklık eden bir eser değil; aynı zamanda Türk şiirinin ve edebiyatının oluşumunda da kurucu bir role sahip.
“Devlet kuran bir metindir. Ben, ‘kurucu metin’ diyorum. Sadece devlet kuran değil, şiirimizi, edebiyatımızı da kuran bir metindir.”
Kemikli, kitabın hazırlanışındaki temel yaklaşımın da bu geniş tesir alanını görünür kılmak olduğunu ifade etti.
Bir metnin sınırları aşan yolculuğu
“Gönül Coğrafyamızın Şaheseri: Mevlid ve Tercümeleri”, Vesîletü’n-Necât’ın farklı dillerdeki karşılıklarını bir araya getiriyor. Ancak Kemikli’nin de özellikle vurguladığı üzere burada “tercüme” kavramı yalnızca bugünkü anlamıyla kullanılmıyor.
Kitapta yer alan metinlerin bir bölümü anlam bakımından tercüme niteliği taşırken, bazıları nazire özelliği taşıyor. Böylece çalışma, Süleyman Çelebi’nin eserinin başka dillere kelime kelime aktarılmasının ötesinde, farklı kültür çevrelerinde yeniden nasıl yorumlandığını da göstermeyi amaçlıyor.
Kitapta Arapça, Boşnakça, Arnavutça, Gürcüce, Çerkesçe, Rumca, İngilizce, Almanca, Kürtçe ve Tatarca gibi farklı dillerdeki Mevlid metinlerine yer veriliyor. Ayrıca Bulgaristan’da okunan Mevlid de Bulgar alfabesiyle esere dahil ediliyor.
Bu yönüyle eser, Süleyman Çelebi’nin Mevlid’inin yalnızca bir edebî metin olarak değil, farklı toplulukları aynı gönül ikliminde buluşturan kültürel bir miras olarak okunmasına imkân sağlıyor.
Altı asırlık ortak hafızanın izleri
Süleyman Çelebi’nin 1409 yılında Bursa’da kaleme aldığı Vesîletü’n-Necât, aradan geçen altı asra rağmen canlılığını koruyan metinlerden biri.
Mevlid, zaman içerisinde yalnızca belirli gün ve gecelerde okunan bir metin olmanın ötesine geçerek doğumdan vefata, sevinçten hüzne kadar hayatın farklı anlarına eşlik eden güçlü bir geleneğe dönüştü. Farklı coğrafyalarda farklı dillerde okunması ise eserin etkisinin Türkçe ile sınırlı kalmadığını gösteriyor.
“Gönül Coğrafyamızın Şaheseri: Mevlid ve Tercümeleri”, bu uzun yolculuğun izlerini bir araya getirerek Süleyman Çelebi’nin eserinin farklı kültür ve dil havzalarında nasıl karşılık bulduğunu ortaya koyuyor.
Yazarımız Prof. Dr. Bilal Kemikli’nin editörlüğünde hazırlanan çalışma, bu bakımdan yalnızca bir tercümeler toplamı değil; Mevlid’in edebiyat, inanç, kültür ve ortak hafıza içindeki yerini farklı coğrafyalar üzerinden yeniden okumaya imkân veren kapsamlı bir çalışma niteliği taşıyor.
Tanıtım programı, konuşmaların ardından kitabın imza töreni ile sona erdi.
