Mevlâna Celaleddin-i Rumi
(Belh, 6 Rebiülevvel 604/30 Eylül 1207-Konya, 05 Cemâziyelâhir 672/17.12.1273)
Temsil
(Mesnevi 2. Defter’den)
737 Bir garip, telaş içinde ev arıyordu. Bir arkadaşı onu viran hanesine götürdü.
738 Eğer bu evin çatısı olsaydı, dedi, benim yanıma yerleşirdin.
739 Evde bir oda daha olsaydı, ailen de burada barınırdı.
740 Dedi, evet, dostların yanı güzeldir. Fakat azizim, “eğer”de oturulmaz.
741 Bunca âlem güzellik ister, fakat sahte güzellik yüzünden yanar durur.
742 Yaşlı genç, herkes altın peşindedir. Fakat avamın gözü sahtesini gerçeğinden ayıramaz.
743 Bak, kalp (sahte) altına vurur, şavkı saf altının. Mihenk olmadan, göz kararı altın seçme sakın.
744 Mihengin varsa seç. Yoksa yürü, bir bilene kendini teslim et.
745 Ya canında mihenk olmalı ya da yol bilmeden yola çıkmamalısın.
746 Gulyabani sesi tanıdık gelir. Fakat o, insanı yokluğa sürükleyen tanıdık gibidir.
747 Kervancılar, diye bağırır o, bana doğru gelin, işte yol burda.
748 Gulyabani, her birine adıyla ey filan diye seslenerek kişiyi yitikler arasına katmak ister.
749 [65a] İnsan oraya vardığı zaman, görür kurdu ve aslanı. Ama artık ömür ziyan olmuştur. Artık yol uzak, vakit geçtir.
750 Gulyabaninin sesi nasıldır? Mal isterim, makam ve itibar isterim, demen yok mu; [bundan âlâ gulyabani sesi mi olur]?
751 İçindeki bu seslere engel ol. İşte o zaman sırlar açığa çıkar.
752 Hakk’ı zikret, gulyabanilerin sesini yak. Nergisin gözünü bu akbabalardan uzak tut.
753 Yalancı sabah (subh-i kâzib)ı gerçek sabah (subh-i sâdık)tan ayır. Şarabın rengini kadehin renginden ayır.
754 Böylece olur ki yedi renkli gözlerin, sabır ve tahammülle başka bir göz olup çıkar.
755 [Böylece] bu renklerden başka renkler görürsün. Taşlar yerine inciler görürsün.
756 İnci ne ki? Bir deniz olursun hatta, gökyüzünü dolaşan bir güneş…
757 Çalışan, atölyede gizlidir. Sen atölyeye git de açıkça gör onu.
758 İş çalışana perde dokuduğu için, o iş dışında onu göremezsin.
759 Atölye, iş işleyenin yeri olduğundan, atölyenin dışında olan ondan habersizdir.
760 Öyleyse atölyeye, yani yokluğa gir ki yaratışı ve yaratıcıyı bir arada göresin.
761 Atölye açıkça görme yeri olduğundan, atölyenin dışı da gizleniş yeridir.
762 İnatçı Firavun’un yüzü varlığa dönüktü ve o, kaçınılmaz olarak atölyeye kördü.
763 Bu bakımdan o, kazâyı kapıdan geri çevirmek için kaderi değiştirmek istiyordu.
764 Kaza ise o sahtekârın kibrine hep bıyık altından gülüyordu.
765 Allah’ın hükmü ve takdiri değişsin diye, yüz binlerce günahsız çocuk öldürdü o.
766 Musa Peygamber ortaya çıkmasın diye, binlerce zulmün ve kanın vebali altına girdi.
767 Onca kan dökmesine karşın, Musa yine de doğdu ve onun kahroluşu için hazırlandı.
768 Firavun, yüce Allah’ın atölyesini görseydi, eli ayağı kurur, hile yapamazdı.
769 Onun evi içinde Musa güvendeyken, o dışarıda sayısız çocuk öldürmekteydi.
770 Tıpkı boğazı durmadan çalışan ve başkalarının kendisini kıskandıklarını sanan kibirli kişi gibi.
771 Başkalarının kıskanıp düşmanlık ettiklerini düşünse de aslında gerçek düşmanı onun kendi gövdesidir.
772 O, Firavun gibidir. Bedeni de onun Musa’sı. Ne ki o, düşman hani diye dışarıya saldırır.
773 Nefsi beden evinde nazla yaşarken, o başkasına kin güder.
Mesnevî-i Ma‘nevî 2. Defter, Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî (1207-1273), Prof. Dr. Derya Örs – Prof. Dr. Hicabi Kırlangıç, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, İstanbul, 2015, s. 203-204.
Mevlana Celâleddin-i Rumi’nin hayatı-eserleri ve kişiliği hakkında:
https://mevlanader.com/mevlana-ve-hayati/
https://islamansiklopedisi.org.tr/mevlana-celaleddin-i-rumi
https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/mevlana-celaleddini-rumi-muhammed
