Mutmain

Ekmeği ekmek yapan marifetin elde değil unda olduğunu fırıncı ancak elindeki un bitince idrak edermiş. Yağmur yağmazsa kırlar çiçek açmaz, su olmazsa insan yaşayamazmış. Olma ihtimali olmayan şeyleri, kaybetme kaygısından vazgeçtim. Olana şükredip, işimi kaderi yazanın kalemine teslim ettim, dedi Sakin Bey evden çıkıp ardiyenin yolunu tutarken. Yüzünde izahı mümkün olmayan bir tebessüm vardı. Sanki dünya gailesi adı altında üzerine giydirilen gömleği usulca çıkarmış, ana rahminden salaş kundağa yeni alınmış bir bebek kadar güvendeydi, hürdü. Usulca ardiyenin kapısına yanaşmış el yordamı ile kapının kilidini bulmaya çalışıyordu.

Sakin Bey’in geldiğini anlayan Harir Bey el dokuması halı gibiydi, dış yüzü inanılmaz bir manzara sergilerken iç yüzü binlerce düğümün karmaşasından ibaretti. Yüzünde alaycı bir eda olsa da konumu gereği Sakin Bey’e saygısızlık etmekten çekiniyordu. Onun anlatacağı her şeyi zaten biliyor olmanın verdiği rasyonel bir kibre sarılmıştı. Kendi safını çoğaltmak ister bir tavırla, yapabileceği şeylerin sınırını gördükçe yaşlandığını anlıyor insan, bu yükü sen mi sırtlandın yoksa üzerine mi devrildi diye sordu, Diba Hanım’a bakarak.

O da ne fark eder üstadım, dedi, sözleri kısa ve keskindi. Öyle olması gerekiyormuş, öyle olmuş, teleskop olmadan gökyüzünü seyrettiğinde her şeyi gördüğünden emin misin ki O’nun hikmetini çıplak gözle bakarak anlayacağını sanıyorsun. Belki omuzladığın veya altında kaldığın yük değil şifadır. “Şüphesiz Rabbim benimle beraberdir; bana yol gösterecektir.” Rüzgâra bırak kendini, seninle beraber olan Allah seni kayırmaz, yol göstermez mi sanıyorsun, diye ekledi.

Harir Bey, bilmediğim hayatın müptelası olma korkumdan dönüp durdum kendi etrafımda. Hatta bu mecliste aradığım da kendi kader örüntümü çözmekti. İlim bir sel gibi ruhumun dere yataklarını doldursa, taşsa da yetmiyor ben olacak olanı da bilmek istiyorum, derken sikkesini bir tur döndürerek başına iyice oturttu. Aslında, bir an sonra yaşanacak olana duyduğu merakın esiri olmuş, ilme olan düşkünlüğü bilme arzusuna set koyamayan bir köleye çevirmişti onu.

Diba Hanım bilmek mi istiyorsun, yoksa yönetmek mi? Nehir boyuna kıyı tahkimatı yaptığında taşkınları engelleyeceğini bilirsin, sence bizi o suya gark etmek isteyen rüzgârın yönünü değiştirip yağmurunda boğma kudretinde değil mi? Bilsen ne, bilmesen ne? Biliyorum ki varmak istediğim yerde beni bekleyen benim iyiliğime ise nehre düşen yaprak gibi süzülürüm, şerrime ise önüme çıkan dağı delerken Hakka yürürüm, dedi. Hiç bilmediği bir yolda yalnız başına emeklerken bile Allah’a güvenen bebek gibi masum bir tavırla ayağının altına sıkışan ham ipek tennuresinin ucunu düzeltti.

Bulundukları yer kentin pek de mühim bir mahallesi değildi. Herkes bilindik düşlerin peşinde, tahmin edilesi kaygıların tesirindeydi. Ardiyenin kara düzen çivilenerek tutturulmuş kapısı nihayet gıcırdayarak açıldı. Sakin Bey sağa sola vura vura ittirdiği el arabasını zor bela odanın içine soktu. Arabanın içindeki koyun postuna benzer örtüleri sanki semahanedeymiş gibi sema dönülecek meydana adımlarıyla mesafelerini ayarladıktan sonra yan yana intizamla dizdi. Katların arasında boşluk bırakmak istemeyişi Harir Bey’in aklından geçen mesafeli fikirlere kulak misafiri olduğunu düşündürse de bu konu hakkında hiç ses çıkarmadı. Sakin Bey’in civarında bulunanlar onun gözlerinin yeşilinde dalgalanan sükûnete baktığında, şeyhin huzurdan yeni ayrılmış bir semazen gibi baş dönmesi yaşıyordu. Bu tılsım sümbül miski kadar yumuşak ve huzurluydu. 

Körpecikler dedi, sikkesini düzeltti, tennuresinin üzerine yapışan ot parçalarını eliyle ayıklayıp siyah hırkasını yavaş hareketlerle çıkardı, kutsal bir suya narince dokunur gibi öptü, şeyhin postunun olması gereken yerin yakınına bıraktı. 

Böyle köhne bir semahanede mutriban bulmak pek olası olamayacağından, birkaç kez tökezledikten sonra kapının yanındaki eski model teypten ney ve kudüm seslerinin eşlik ettiği ney taksimi açtı. Bir yandan kendi yaparken bir yandan da karşısındaki öğrencilerin duyacağı nahif bir üslupla, alçak tınıda sağ ayak yere basarken sol ayak merkezdeki eksen etrafında döner, sağ kol göğe doğru, sol kol yere doğru açılır. Sağ elin yukarı, sol elin aşağı bakar; “Hak’tan alır, halka verirsin, ben kimim? Nereden geldim? Beni kim yarattı?” dersin, bu birinci selamdır dedi. Bunu derken başı hafifçe yana eğikti. Sonra sema dönmeye devam etti. O’nu tanı ve O’na yönel bu fikre inanıp ikinci selamın hakkını verene kadar durma düşünme dön. Artık sadece kendi nefsiyle konuşuyor gibiydi. Devam etti, döndükçe dünyan berraklaşsın. Benliğim artık Hakk’ın önüne geçmiyor diyebil ki üçüncü selamı layıkıyla tamamla. Hak ile var olarak dünyaya dön Sakin, her beşer gibi son selamın bu olsun. İnsanın dışında Hakk’ı arama zor bulursun. Âşık ol, nefsini aş, O’na ulaş ama ve geri gel dünyaya, dedi.

Sazlıktan koparılıp içi oyulan, yetmez gibi gönlündeki yangın sönsün diye üfleye üfleye içi yakılan neyden farkın mı var? Neyin sesinde Hakkı arayanlar, büyüsüne kapılırken yanmaktan kömüre dönen içini görür mü zannedersin? Dön kimse bilmese de sürtünmekten, sürünmekten kıvılcım çıkıp ateş olana kadar dön, o od seni de günahlarını da yakana kadar dön, diye ekledi.

Haris Bey, Sakin Bey’in dediklerini yapıyordu ama bir yanda da göz ucuyla onu izleyip olası yanlışını kontrol etmeye çalışıyordu. Diba Hanım, diğerleri gibi olayın büyüsüne kapılmış sadece dönüyordu. İki üç gündür yemeden içmeden kesilmişti, başını sağa-sola hareket ettirirken ağzından dökülen zikirler havaya karışıp incecik yazılmış bir metin misali vücudunun etrafında ip gibi dolanıyordu. O döndükçe sanki bedeninde yeni bir cübbe beliriyor, uzaktan bakıldığında aralıksız dönülen sema hepsini nurdan bir kozanın içine almış gibi görünüyordu. Nihayetinde sanki eli ayağı başı tamamen ham ipek bir esvabın içine mühürlenmiş, görülmüyordu.

Sakin Bey, başını sağa gözünü sola yatırıp hiçbir şey, dolu kalbin içine giremez, Allah’ın lütfu bile, dedi. . “Ey huzura ermiş nefis! Rabbine, O’ndan razı olmuş ve O da senden razı olmuş olarak dön.” Neden demeyi bıraktığın gün huzura buyur edileceksin. Her şeyi kaybetmeden kendine sahip olamayacağını anla. Sanki hepimiz aynı gemide değil miyiz, elin her an dümende, dön Haris Bey sadece dön diye ekledi. Belini iman halatıyla bağla güverteye, kader akıntı gibidir elbet bizi en doğru yere götürecektir, sen de gel bizimle, rüzgâra da suya da geçirecek sözümüz, yetirecek gücümüz yok. Oysa sen hayatında bir nefeslik yer açabilmek için dakikalarca nefesini tutuyorsun, vazgeç artık kendi merkezini bırakıp, gaybın yörüngesinde dönmekten, diye ekledi. Semayı tamamlarken şeyhin postunun olması gereken yerin yakınına bıraktığı siyah hırkasını yavaş hareketlerle el yordamıyla bulup aldı, öptü ve usulca giydi. Herkesi selamlayıp, tahtalara tek tek vurarak çıkış yolunu buldu, teybi kapattı ve odayı terk etti. Ardiye hem karanlık hem de oldukça sessizdi. Bu sessiz bekleyişe gönlü razı gelmeyen Harir Bey tennuresini çıkardı, Sakin Bey’in tam kapatmadığı kapı aralığından peşi sıra çıktı gitti.

Bir süre sonra son ders için ardiyenin kara düzen çivilenerek tutturulmuş kapısı gıcırdayarak açıldı. Sakin Bey içerdeki herkesi muhabbetle selamladı. Tavırları Harir Bey’i arar gibiydi. Başı sağa yatık boynu dimdikti. Gözleri yarı açık, göz kapakları perde gibi yarı inikti. Derin bir nefes aldı. Sanki burun delikleriyle yoklama almış, koyun postlarının üzerinde Harir Bey’in yokluğuna bir çentik atmıştı. Anlatamadık demek ki bu da bir nasip işi, Hakka pek erken yürüdü, dedi. Harir Bey’in deli gibi merak ettiği yakın geleceği bilmek Sakin Bey’i buruk bir eleme itmişti. Diba Hanım ve diğerlerine yöneldi, vakti geldi körpeciklerim biraz daha yanmaya gidiyoruz. Şimdi de sıcak su bizi bir araya getirip ip gibi yan yana dizecek, sonra da sonsuza götürecek, dedi. 

Diba Hanım başına gelecekler hakkında hayal bile kurmak istemiyordu. Sıcak su nedir? Korkmalı mıyım? Sebebini şu an anlayamıyorum; fakat O’nun bilgisine ve hikmetine güveniyorum, dedi. Dönerek yaktığı aşkın ateşi tamamen sönecek değil ya belli ki o ateşin içinde huzuru bulacaktı. Kendini mutmain bir gönülle Sakin Bey’in ellerine bıraktı. 

Gözleri görmediği için odanın karanlığından rahatsızlık duymayan Sakin Bey el yordamı ile oluşan kozaları toplayıp ittirerek zor bela odanın içerisine soktuğu el arabasının bir kenarına dizdi. Yeni topladığı dut yapraklarını odanın içindeki derme çatma tahta raflara sermek istedi ancak rafların araları o kadar düzensizdi ki ipek böceği yumurtaları yere düşüp kaybolmasın diye rafların üzerine serdiği hasır örtüleri yeniledi. Eski ve bazı kenarları yenmiş dut yapraklarının arasına yüzlerce, hatta binlerce yeni küçük beyazımsı ipek böceği tırtılı yerleştirdi. Daha sonra sema eşliğinde büyüttüğü tüm kozaları alıp Koza Han’ın yolunu tuttu. Bir önceki seferde aldığı tüm tırtıllar Haris Bey hariç el arabasının içindeydi.

Ah benim bir an sonra olacakları düşünmekten şu anı yaşayamayan körpeciğim güve kozadan çıktığında, güvenin ömrü azalır Cennetten kovulan Âdem gibi, koza parçalanır, uzun, kesintisiz ipek lifi bozulur. Güve, kelebek olsa da yemez içmez, uçamaz. Beş on gün doğduğu yerde yaşar sonra da ölür insan gibi, dön dedik değil mi sana, düşünme dön, sadece dön. Merakına yenilip yedin kozanın ucunu, başını dışarı çıkardın. Oysa şimdi tüm kozalar uç uca birleşip ipek diba olacak, o ipekle Sultan Süleyman’a kaftan dikilecek, dedi.

Koza Han’dan içeri girerken Sakin Bey’in kendi kendine konuştuğunu gören bevvap koluna girip yolu bulmada yardımcı olmak istedi, elindeki el arabasını alıp içeri buyur etti. Sefa getirdin üstadım. Yine çok kalabalıksınız dedi. Sakin Bey işi Allah’a bırakanlarla geldim üstadım, derken kibarca gülümsedi.