Buğra Çankır’ın azim, başarı, aile, eğitim ve müzikle örülü destansı hayat hikâyesi…
Buğra Çankır, önüne çıkan bütün engelleri aşmış, kimsenin duymadığı sesleri duymuş, kimsenin görmediğini görmüş ve kendine özgü dünyası olan bir dehadır.
İşte onun hayatı, bütün bu cümlelerin kesiştiği yerde duruyor.
Kenan Yıldırım bahsetmişti bana birkaç yıl önce Buğra Çankır’dan. Hemen ilgimi çekti. Çekmeyecek gibi değil elbette.
Uzun zamandır görüşmek istiyordum. Ama bir türlü görüşemedik. Dörtyol’a gelip gitmişti birkaç defa. Denk gelmedi. Nihayet dün akşam babası Kemal Çankır ile telefonda görüştük ve bir araya geldik.
Kimdir Buğra Çankır?
1994 yılında Dörtyol’da dünyaya gelen Buğra Çankır, daha çocukluk yıllarında yaşıtlarından farklı bir dünyaya sahip olduğunu gösterdi. Henüz üç yaşındayken otizm tanısı konuldu. Fakat görüldü ki Buğra’nın dünyasında, ilk bakışta görünmeyen bambaşka bir kapı vardı.
O kapının adı müzikti.
Ve o kapıyı ilk fark edenler ailesi oldu.
Lise eğitimini Hatay Bedii Sabuncu Güzel Sanatlar Lisesi Müzik Bölümünde kaynaştırma öğrencisi olarak tamamladı.
2012 yılında Mustafa Kemal Üniversitesi Mustafa Yazıcı Devlet Konservatuvarı yetenek sınavını birincilikle kazandı ve buradan mezun oldu. Daha sonra aynı yerde piyano eşlik dersleri yürüttü.
Yüksek lisans eğitimini 2018 yılında Afyon Kocatepe Üniversitesi Konservatuvarı’nda başladı.
Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi Sanatta Yeterlik (Doktora) programına kabul edilerek Türkiye’nin ilk otizmli doktora öğrencisi unvanını aldı. Hâlen doktoraya devam etmektedir.
Çocukluğundan Gelen Sessiz Mucize:
Buğra’nın çocukluk yılları, onun sıra dışı algı dünyasının ilk işaretlerini taşıyordu. Kaynaklara göre henüz 3,5 yaşındayken, konuşmayı tam olarak öğrenmeden önce okumaya başladı. Özel eğitim yoluyla farklı alanlarda önemli beceriler kazandı. Ancak sosyal iletişim konusunda yaşadığı güçlükler, eğitim hayatının önünde ciddi engeller oluşturdu.
Ailesi onun farklı olduğunu gördü.
Buğra’nın yapamadıklarından çok, yapabileceklerine inandı. İşte bu bakış, onun hayatının yönünü değiştirdi.
2004: Hayatının Dönüm Noktası:
Babası Kemal Çankır şöyle anlatıyor:
“Buğra’nın hayatındaki en önemli ve onun farklılığını öğrendiğimiz olay 2004 yılında yaşandı. Henüz on yaşındayken, California Üniversitesi’nin “Absolute Pitch” yani “Mutlak Kulak” testine girdi. Testten 36 üzerinden 36 tam puan aldı. Bu testte tam puan alarak 664 kişi arasından en yüksek başarıyı gösterdi. Bizim için bu olay büyük bir umut kaynağı oldu.”
“Mutlak Kulak”, bir sesi başka bir referans sese ihtiyaç duymadan tanıyabilme ve sesin nota karşılığını belirleyebilme yeteneği olarak açıklanıyor.
Fakat Buğra Çankır’ın yeteneği bununla da sınırlı değildi.
Onun doğadaki seslerin frekanslarını ayırt ederek bunları nota diliyle tanımlayabildiği belirtildi.
Dünya Buğra için, işitilen dev bir senfoniydi:
Bir çocuğun ağlaması…
Rüzgârın sesi…
Yağmurun sesi…
Bir kuşun ötüşü…
Bir kapının açılışı…
Bir eşyanın çıkardığı titreşim…
Bir piyanonun tuşuna dokunulduğunda ortaya çıkan ses…
Başkalarının yalnızca “duyduğu” bu sesler, Buğra’nın dünyasında müzikal bir dile dönüşüyordu.
2007 yılında bu olağanüstü işitme yeteneğinin Wisconsin Medical Society tarafından tescil edildiği ve Buğra Çankır’ın “Müzikal Deha” olarak literatüre girdiği anlaşıldı.
Eğitimin Önündeki Duvarlar:
Yetenekliydi Buğra. Ama bu tek başına yeterli değildi.
Çünkü bir yeteneğin sanat eserine dönüşebilmesi için eğitim, emek, sabır ve disiplin gerekiyordu.
Buğra’nın özel durumundan dolayı eğitim hayatı da kolay olmadı.
Otizmli olması nedeniyle konservatuvarların ortaöğretim bölümlerine kabul edilmediği dönemler oldu. Fakat bu engel onun müzik eğitiminden vazgeçmesine neden olmadı. Ailesi onun eğitim alabilmesi için büyük bir mücadele verdi.
Bu süreçte babası Kemal Çankır çok önemli bir rol üstlendi.
Kapı kapı dolaşarak oğlunun eğitimine devam edebileceği kurumları aradı. Daha sonra Buğra’nın derslerinde yanında bulunarak adeta onun “gölge öğretmeni” oldu. Derslere birlikte çalıştılar, eğitim sürecinin önündeki engelleri birlikte aştılar.
İşte bu nedenle Buğra Çankır’ın hikâyesi, bir ailenin evladına inanmasının hikâyesidir.
Piyanoyla Kurulan Büyük Dostluk:
Piyano onun hayatında özel bir yere sahiptir.
İngiliz Kraliyet Ailesi Müzik Okulları’nın müfredatını takip ederek eğitimini sürdüren Çankır, 2011 yılında piyano dalında ABRSM Grade 8 sertifikasına ulaştı.
Bu dönem, onun yalnızca doğuştan gelen yeteneğinin değil, çalışma disiplininin de ortaya çıktığı yıllardı. Elbette babası Kemal Çankır’ın sayesinde…
Bedii Sabuncu’dan Konservatuvara:
Buğra Çankır, Hatay Bedii Sabuncu Güzel Sanatlar Lisesi’nde kaynaştırmalı öğrenci olarak eğitim gördü. Ardından İskenderun Teknik Üniversitesi Mustafa Yazıcı Devlet Konservatuvarı’na girdi.
Konservatuvarın yetenek sınavını birincilikle kazandı ve 2016 yılında lisans eğitimini tamamladı.
Bu başarı, onun hayatındaki önemli eşiklerden biriydi.
Çünkü yıllar önce eğitim hayatına kabul edilmesi bile tartışma konusu olan bir çocuk, artık bir konservatuvar öğrencisi olarak eğitimini başarıyla tamamladı.
Böylece öğrenci olarak girdiği kapıdan, eğitimci olarak mezun oldu.
Akademiye Uzanan Yol:
Buğra Çankır’ın hikâyesi konservatuvar mezuniyetiyle sona ermedi.
2018 yılında Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müzik Anasanat Dalı’nda yüksek lisans eğitimine başladı. Yüksek lisans eğitimini başarıyla tamamlayarak önemli bir akademik başarıya daha imza attı.
Eğitim sürecinin bir bölümünü Erasmus kapsamında İtalya’da sürdürmesi de onun akademik ve sanatsal ufkunun Türkiye sınırlarının ötesine taşındığını gösteriyordu.
Bu noktada Buğra Çankır artık yalnızca “Otizmli Piyanist” olarak değil, akademik eğitimini sürdüren bir sanatçı olarak da anılmaya başladı.
Türkiye’de Bir İlk:
2021 yılı, Buğra Çankır’ın hayatında yeni bir dönemin başlangıcı oldu.
Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi’nin sanatta yeterlik/doktora sınavını başarıyla geçerek Türkiye’nin otizmli ilk doktora öğrencisi oldu.
Türkiye’de otizmli bireylerin akademik eğitimlerinin önündeki bazı engellerin kaldırılması için ailesi de mücadele etti. Baba Kemal Çankır’ın YÖK’e yaptığı başvurunun ardından otizmli bireyler açısından sanatta yeterlik programlarına başvuruda yabancı dil şartına ilişkin düzenleme yapıldı ve bu Buğra’nın doktora sürecinin önünü açtı.
Böylece Buğra’nın kişisel başarısı, kendisinden sonra gelecek gençler için de bir kapıya dönüştü.
O artık yalnızca kendi hayatını değiştirmiyordu.
Kendisinden sonra geleceklerin yolunu da açıyordu.
Sahneye Taşan Azim:
Buğra Çankır’ın başarıları akademik hayatla sınırlı kalmadı.
Yurt içinde ve yurt dışında çeşitli konserler verdi.
Fakat onun sanat hayatındaki en dikkat çekici sahnelerden biri 2022 yılında geldi.
Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nın Ankara’daki sahnesinde, Cemi’i Can Deliorman yönetimindeki konserde solist olarak yer aldı ve J. S. Bach’ın Fa Minör 5 No’lu Piyano Konçertosu’nu seslendirdi. Performansının ardından uzun süre ayakta alkışlandı.
Bu sadece bir konser değildi elbette. Özel bir çocuğun yıllar önce başlayan mücadelesinin, büyük bir sahnede yankılanmasıydı.
Bir zamanlar eğitim hayatına kabul edilip edilmeyeceği tartışılan bir çocuk, yıllar sonra büyük bir orkestra eşliğinde konser veriyordu.
Buğra en güzel cevabı yaptığı müziğiyle veriyordu.
“Bizim Orkestra”da Buğra Çankır:
Buğra Çankır, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi bünyesinde oluşturulan “Bizim Orkestra” adlı toplulukta da yer aldı. Üniversitenin 2023 tarihli duyurusuna göre toplulukta yedi otizmli, bir görme engelli ve bir de az gören olmak üzere dokuz müzisyen bulunuyordu; Buğra Çankır da orkestranın üyeleri arasındaydı.
Bu oluşum, sanatın birleştirici gücünü göstermesi bakımından ayrıca önemlidir.
Çünkü sanat, insanlara “engelin ne?” diye sormaz.
Sanat, “Sen bize ne anlatmak istiyorsun?” diye sorar.
Bir Piyanistten Daha Fazlası:
Buğra Çankır’ın hayatını yalnızca “müzikal deha” ifadesiyle anlatmak eksik kalır.
Çünkü onun hikâyesinin içinde piyano kadar önemli başka kavramlar da vardır:
Aile vardır.
Eğitim vardır.
Sabır vardır.
Mücadele vardır.
İnanç vardır.
Ve en önemlisi, insanın kendi potansiyelini gerçekleştirebilme gücü vardır.
Onun hayatında babasının ve ailesinin desteği özel bir yere sahiptir. Baba Kemal Çankır’ın, oğlunun eğitim sürecinde adeta gölge öğretmen olarak yanında bulunması, bir ailenin çocuğunun yeteneğine inanmasının ne kadar büyük sonuçlar doğurabileceğini gösterir.
Bu nedenle Buğra Çankır’ın başarı hikâyesini anlatırken yalnızca onun piyano başındaki ellerine değil, o elleri yıllarca tutan ve destekleyen aileye de bakmak gerekir.
Dörtyol İçin Bir Değer:
Buğra Çankır’ın adı, Hatay ve Dörtyol çevresinin yetiştirdiği değerler arasında anılmayı hak eden özel isimlerden biridir.
Çünkü bir şehrin zenginliği yalnızca tarihi mekânları, doğal güzellikleri ve ekonomik değerleriyle ölçülmez.
Bir şehrin gerçek zenginliği, yetiştirdiği insanlarla ortaya çıkar.
Kimi bir şiir bırakır.
Kimi bir kitap.
Kimi bir okul.
Kimi bir türkü.
Kimi de kendisinden sonra geleceklerin önünü açan bir hayat hikâyesi bırakır.
Buğra Çankır’ın mirası da biraz böyledir.
Onun en önemli eserlerinden biri belki de henüz yazılmamıştır.
Çünkü o, yalnızca piyano çalmıyor.
Sessizliğin içinde umudun bestesini yapıyor.
Seslerin İçindeki İnsan:
Buğra Çankır’ın hikâyesini düşündüğümüzde insan ister istemez çocukluğuna, onun dünyasına yolculuk yapıyor.
Belki hareketleri başkaydı.
Belki konuşmakta zorlanıyordu.
Belki çevresiyle iletişim kurmakta güçlük çekiyordu.
Belki insanlar onun ne yapamayacağını konuşuyordu.
Ama o, kendi dünyasının seslerini sadece kendisi dinliyordu ve duyuyordu.
Ve bir gün o sesler konuşmaya başladı:
Piyano tuşlarında…
Nota çizgilerinde…
Konser salonlarında…
Akademik çalışmalarda…
Ve nihayet büyük sahnelerde…
Onun hayatı bize çok önemli bir gerçeği hatırlatıyor:
Bir insanı yalnızca yapamadıklarıyla değerlendirmek, onun içindeki büyük dünyayı görmemektir.
Buğra’nın sessizliği, içinde büyük bir senfoniyi saklıyordu.
Ve bazen bir piyano, piyanoya dokunan parmaklar, bir insanın dünyaya söyleyemediği/anlatamadığı birçok şeyi onun adına söyleyebilir/anlatabilir…
Son Nota:
Buğra Çankır’ın hayat hikâyesi, aslında bir başarı hikâyesinden daha fazlasıdır.
O, bize “farklılığın eksiklik olmadığını” anlatıyor.
Bize eğitimin doğru bir şekilde yapılırsa, insan hayatındaki dönüştürücü gücünü gösteriyor.
Bize aile desteğinin önemini hatırlatıyor.
Bize yeteneğin ancak emekle anlam kazandığını öğretiyor.
Ve belki de en önemlisi, toplum olarak henüz keşfetmediğimiz nice cevherin varlığını düşündürüyor.
Bugün Buğra Çankır’ın piyano başında çaldığı her nota, yalnızca bir müzik cümlesi değildir.
O notaların arasında bir çocukluk vardır.
Bir ailenin mücadelesi vardır.
Yılların emeği vardır.
Aşılmış engeller vardır.
Kırılmış önyargılar vardır.
Ve kendisinden sonra gelecek hem otizmli hem de diğer çocuklara bırakılmış bir umut vardır.
Bu yüzden Buğra Çankır’ı anlatırken yalnızca “müzikal deha” demek yeterli değildir.
Onu anlatmanın belki de en güzel yolu şudur:
O, sessizliğin içindeki sesleri ve müziğini bulan ve kendi hayatını o müzikle yeniden yazan bir sanatçıdır.
Ve belki de onun hayatından geriye kalacak en güzel cümle şudur:
Buğra Çankır, sessizliğin mûsikisini notalara dönüştürerek, o sesleri müziğe dönüştürdü.
Bu arada güzel bir haberim var. Buğra ve yine onun gibi özel bir kanun sanatçısı bu ayın sonuna doğru okulumuzda konser verecek.l
