Genç, köken olarak Eski Türkçe kenç (küçük çocuk) kelimesinden oğlan anlamında Farsça’ya geçmiş ve yaygınlık kazanmıştır. Hazine anlamındaki Farsça genc kelimesiyle de anlam yönüyle örtüştüğü için geniş bir coğrafyada yaygınlık kazanmıştır. Gençlikse genç olma durumu ve genç yaşta bulunan kimsenin hâli anlamındadır. Eğitim; eğitmek işi, yetiştirme ve terbiye etme anlamındadır. Zamanla eğitmek işinin yollarını gösteren ilim dalı anlamını da kazanmıştır. Gençlik ve Eğitim gençlerin eğitim sürecini ana hatlarıyla ele almaya çalışacak ve bu konuda pratik öneriler sunacak bu yazının adıdır.
İlgililer, gençlerin eğitilmesi üzerine sayfalar dolusu söz söylemiş veya yazılar yazmışlardır. Bu sözler veya yazıların birçoğu maalesef teorik olmaktan öteye gidememiş ve uygulama zemini bulamayan ham hayallerden ibaret kalmıştır.
Gençlik ve eğitim konusuna kafa yoracakların öncelikle ülke şartlarını (ekonomik, toplumsal ve kültürel) gözetmesi gerek. Ülke şartlarını tüm yönleriyle belirledikten sonra bu şartların ne kadarının, hangi sürelerde değiştirilebileceği belirlenmeli. Bunlar belirlendikten sonra gençlerin sosyo-psikolojik açıdan eğitime yönelmeleri için uygun ortamlar hazırlanarak görüşleri alınmalıdır.
Bu aşamada gençlik ve eğitim konusunda çalışacaklara teklifim şunlardır:
İlki ve en önemlisi gençlerimize ilm-i hâl dediğimiz hâl ilmini öğretmek. İlm-i hâl sadece kalıplaşmış bilgiler toplamı değildir. Bu alan, hem kaynaklarımızda şekillenen bilgileri hem de yaşanılan çağda ortaya çıkan gelişmeleri içermektedir. Bu hususlar sanal medyalarda iletişim şeklimizden yapay zekâ kullanmamıza kadar geniş bir alanı içermektedir. İlm-i hâl bilgileri; Kur’an-ı Kerîm, tefsir, hadis, fıkıh, İslam tarihi merkezli daha çok temel İslam bilgisini pekiştirmek ve oluşturmak amacıyla düzenlenecek eğitimlerin yanı sıra yapay zekâ, sanal medyalar, bitcoin gibi paralar vb. hususlara ilişkin bilgi ve becerileri de içermelidir. Bu eğitimler konunun ehlince isteklilere verilmeli. Ele alınan konulara ilişkin ihtilaflı hususlar değil icmanın birleştiği temel bakış açısı verilmeli. Haftada iki ders saatini geçmemeli, bütün alanlar bu ders saatleri içinde özümsetilerek verilmeli. Kuru, didaktik anlatımdan ziyade akıcı, duyumsatıcı, örnekleyici ve uygulamaya yönelik bir anlatım dili kullanılmalı.
İkincisi liseden itibaren akademik eğitime yönlendirme stratejisi sohbetleri düzenlenmeli. Öğrenciler farklı alanlardan gelseler de özellikle liselerin-fakültelerin ya hazırlık sınıfında veya 1. sınıfında niçin bir akademik donanıma sahip olmaları gerektiği, bu donanımı nasıl elde edecekleri, bu yolda karşılaşacakları zorlukları yenmede nasıl bir yöntem kullanacakları ve temel akademik birikime sahip olunmadan herhangi bir bilimsel çalışmanın mümkün olmayacağı belirtilerek bu eğitimin önemi sohbet havasında gençlere anlatılmalı. Eğitim süresi haftada bir saati geçmemeli, konunun ehli akademisyen hocalarca haftada veya on beş günde bir sohbet şeklinde verilmeli. Hoca öğrencileri mutlaka alanlarının bir dalında uzmanlaşmaları noktasında yönlendirmeli. Konu ilgili hocalarla görüşülerek bir programa bağlanmalı. Bu süreçte her genç, kendi eğitim alanına ilişkin derinlemesine araştırmaya başlamalı ve en az bir alt dalın detaylarına vâkıf olmalı.
Üçüncüsü entelektüel donanım eğitimidir. Bu eğitim geçmişi, hâli ve geleceği içeren okuma, gözleme, düşünme, anlatma ve yazmaya dayalı olmalı. Öğrencilerin düzeyleri belirlenerek onlarla birlikte okunacak kitaplar, yapılacak gözlemler ve ele alınacak sorunlar belirlenmeli. Her lise-lisans öğrencisi bu etkinliğe katılabilmeli. Akademik eğitim farklılığı bu etkinlikte bir engel değil hiç kuşkusuz büyük bir zenginlik olacaktır. Bu eğitim haftada en az iki saat, yerine göre üç saate çıkmalı. Hatta zaman sınırlandırması olmamalı. Okunacak kitaplar (eski ve günümüze ait kitaplar) dünya ölçeğinde olmalı. Ülke ve zaman sınırlandırması içermemeli. Her ülkeye ve tarihin her dönemine ait olabilir bu kitaplar. Kitaplar okunduktan sonra öğrencilerin o kitapta ele alınanlar üzerinde değerlendirme yapmalarına imkân sağlanmalı. Böylece farklı görüşlerin ortaya çıkmasına imkân verilmeli. Bu eğitim her zaman kitap okuma şeklinde değil de bazen tabiî veya toplumsal bir olayı gözlemleyip olaya ilişkin düşünce geliştirmelerine yönelik tartışmalar şeklinde de düzenlenmeli. Entelektüel donanım eğitimi, mutlaka gençlerle etkili iletişim kurabilecek ve artistik tutumlar takınmayacak kişilerce verilmeli.
Dördüncüsü dil eğitimleridir. Her öğrenci mutlaka bir yabancı dili en iyi şekilde (akademik-edebî-felsefî) kullanmayı öğrenmeli. Yabancı dil eğitimi, öğrencilerin öncelikli olarak Arapça-İngilizce dillerinden birini ivedi olarak en üst (edebî-akademik-felsefî) düzeyde öğrenmeleri için yetkin dil hocaları eşliğinde dil eğitimi almaları sağlanmalı. (Bu arada öğrenilen dilin pratik konuşması da mutlaka kazandırılmalı.) Dil eğitimi ilgili hocalarca hazırlanacak programlar çerçevesinde verilmeli. Birinci yabancı dil öğrenildikten sonra isteyen öğrenciler için ikinci yabancı dil eğitimine geçilebilir. Bunda ölçü, bütün öğrencilerin üst düzeyde mutlaka Arapça-İngilizce dillerinden birini öğrenmeleridir. Fakültelerde yabancı dil öğretimi noktasında alınan eğitimler eksik yönleri belirlenip tamamlanma şeklinde de düzenlenebilir.
Beşincisi sanat veya spor eğitimleridir. Her öğrencinin ya en az bir enstrüman kullanması ya resmin bir dalında yetkinleşmesi ya da bir spor dalında kendini geliştirmesi için ortam hazırlanmalı. Bu eğitimler mutlaka düzenli olarak, ehlince ve öğrenci melekelerine göre verilmeli. Süre her dalın özelliğine göre değişiklik gösterebilir. Sanat veya spor eğitimleri (resim-tiyatro-müzik-voleybol vb.) düzenli şekilde gençlerimizin belirledikleri alanlarda kendilerini geliştirmelerini sağlamalıdır.
Altıncısı zanaat eğitimidir. Her genç el becerisine uygun şekilde mutlaka zanaatın bir alanında (tarım-hayvancılık-arıcılık-dekorasyon-mobilya-ahşap süsleme vb.) kendini (çırak-kalfa-usta çerçevesinde) yetiştirmesi sağlanmalıdır. Hayat her türlü sürprize açıktır. Sadece akademik eğitimin yetmeyebileceği asla unutulmamalıdır.
Yedincisi görgü, beceri ve kültür gezileri eğitimidir. Ayda mutlaka bir defa bu yönde gezi etkinlikleri düzenlenmeli. Bu etkinlikler il içindeki bir noktaya doğru olabileceği gibi, iller arası hatta ülkeler arası da olabilir. Bunun programlanması her ilde, her kurumun ve öğrencinin imkânına göre yapılmalı. Gerçekleştirilemeyecek geziler değil gerçekleştirilmesi mümkün geziler organize edilmeli. Her gezinin amacı, süresi, hedef kitlesi, zamanı ve yönetmeni önceden belirlenip duyurulmalı.
Bütün bu eğitimlerin düzenlenmesinde ilgili öğrencilere mutlaka öğrencilerin konumuna göre sorumluluk verilmeli, bu sorumlulukları yerine getirip getirmedikleri denetlenmeli, denetim sonrasında başarılı olanlar uygun şekillerde ödüllendirilmeli.
Zamanla gençlerden hatalar ve eksiklikler ortaya çıkacak. Bu hatalar veya eksikliklerin giderilmesi için uygun bir dil ile gençler uyarılırken kişiliklerine asla zarar verilmemeli. Bu süreçlerin hepsinden daha önemlisi gençlere kişilik kazandırmak, eleştirel bakış sahibi (uyarıcı ve yapıcı) olmalarını sağlamak ve kendi ayakları üzerinde durabilmelerini öğretmek bu eğitimin kelimelere dökülmemiş yönüdür. İşte bunlar sağlandığı zaman onurluca ve dimdik ayakta duran bir kimliğe bürünecektir.
