Lisedeki edebiyat hocamız, sınırlı sayıda ve daima tahmin edilebilir formüllere benzer bilgilendirmelerini, parmak kaldırmamıza izin vermeyen bir tavırla, çenesi yukarı kalkık, hızlı hızlı verirdi. Merak edip bir şey sormak istesek gözleri bize doğru kavislenerek kayar, ne söyleyecekse onu sanki daha da uzatarak tamamlar, sonra da abes bir işle iştigal etmişiz gibi yılgınlıkla bize dönerdi. Soru sormamayı öğrenmiştik. Gazel; kadın ve şarap şiiridir, tanımına itiraz edilemezdi mesela, sınavda sorarsa öyle yazacaktık.
Bir gün aynı tavırla “Manilerin ilk iki beyti doldurmadır, anlamsızdır. Söylenmek istenen konu son iki dizededir.” dedi. Ben parmak bile kaldırmadan “Hocam öyle şey olur mu, illaki bir anlamı vardır, şair asla boşa söylemiş olamaz.” deyiverdim. Hoca, birkaç defa göz kırpıp bana tahammül ettikten sonra alaycı gülümsemesiyle başını yana eğdi ve benim hakkındaki zannına emin olarak “Peki, şunda ne anlam var, açıkla bakalım öyleyse” dedi:
Mâni benim ezberim
Kan ağlıyor gözlerim
Ben o yârin yolunu
Ölene dek gözlerim.
Kolayca kurdum bağlantıyı:
Yârinin yolunu ölene dek gözleyeceğini söylediğine göre bu şair çok beklemiş. Beklerken uzun zaman çok ağlamış ve ağlamaktan gözyaşı bitmiş, kan ağlamaya başlamış. Acısından şair olmuş. O kadar şiir okumuş ki ezbere bağlamış. Direkt bağlantılı hocam, dedim.
Sınıf bir münakaşa başlayacağını hissederek neşeyle kıpırdandı. Hoca, eh tamamen de alakasız olmayabilir tabii, dedi. Ama asıl söyleyeceği o değil asla. Benimle göz teması kurmuyor, bu vesileyle sınıfa mani konusunu iyice öğretmek ister gibi davranıyordu.
Enerjim yükselmiş şekilde, şiirin sezgilere hitap ettiğini ve sezgilerden doğduğunu söylemeye çalıştım. Hoca bigudiden çıkmış lülelerini iki yana sallıyor, anlatamadım galiba tarzında sabır göstermeye çalışan bir rol takınıyordu. Oysa oldukça gergindi.
Pekâlâ, dedi. Düşündü. Ezberi iyiydi. Başka bir mâni söyledi, onu da açıkladım. Çok sayıda mâni biliyordu. Ders böyle geçti. Fakat hâlâ benim bağlantı uydurduğumu iddia ediyordu. En son;
“Ben armudu dişledim
Sapını gümüşledim
Sevgilimin ismini
Mendilime işledim”
mânisini okudu. Herkes yenilgiyi kabul etmem için bana bakıyordu. Zihnimde bir görüntü canlandı ve onu adeta okumaya başladım:
Hocam, belki de armut ağacı şair için önemli. Kim bilir belki sevdiği insan dikti ağacı. Belki altında oturdular. Hatırası var. Sonra ağaç meyve verdi. Ondan bir adet kopardı ve ısırdı. Keşke bu lezzetli meyveden o da yese diye düşündü. Öyle değil midir, güzel bir şey yerken yalnız olmayı istemeyiz, en sevdiklerimiz de tadına baksın isteriz. Neyse onu hatırladı. Beyaz bir mendile sapı gümüş iplikten bir armut, yanına da sevdiğinin adını işledi. Mesajı alsın diye ona gönderip bu maniyi söyledi. Bilirsiniz halkımız duygularını düşüncelerini işlemelere, motiflere döker.
Hoca, daha neler yahu, dedi. Yüzü terlemiş, dudakları büzülmüştü. Tam o anda çalan zil onu kurtarmış gibi hızla sınıftan çıktı.
