I 5. DURAK: SUR KİTABEVİ
Bursa Yeşil Camii’den Setbaşı Köprüsü’ne yürürken Türk İslam Eserleri Müzesi’nin güneybatısındaki şu an yenilenmiş binanın girişindeki bir dükkânda Şair–Yazar Mücahit Koca’nın ve 40 arkadaşı ile kurduğu Sur Kitabevi (1978-1987) Bursa “Diriliş Kuşağı”nın ilk durağı olmuştur. Bursa UludağÜniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde bizlere de hocalık ve ağabeylik yapan Merhum Şair–Yazar Mütercim Üstâd Mahmut Kanık yine o yıllarda Bursa İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi talebesi Osman Bayraktar, Merinos Yünlü Kumaş Fabrikası’nda çalışan Çizgi Üstadı Hasan Aycın, Sur Kitabevi ekibindendir. MSP Gençlik Kolları Başkanlığı, Bursa mitinglerinde Erbakan Hocamızın takdimcisi, KurtuluşCaddesi’ndeki Fetih Kitap Kırtasiye’nin sahibi, fedakârağabeyimiz Necdet Çibuk; yine “Diriliş Hareketi”den Şair-Yazar merhum Yasin Doğru ile Haydar İyigören de Sur Kitabevi’nin ortaklarındandır.
Üstâd Sezai Karakoç’un Bursa’daki kadim dostlarından olan Mücahit Koca, Bursa Eğitim Enstitüsü Türkçe Bölümü mezunu olup 1972-1973 yıllarında Bursa Yüksek Tahsil Talebe Derneği Başkanlığı yaptığı talebelik yıllarında Sur Dergisi‘ni (Nisan 1972-Temmuz 1973) çıkartmıştır.
1973-78 yıllarında Milli Gazete’de editörlük ve sayfa sekreterliği, Bursa Marmara Gazetesi’nde Yazı İşleri Müdürlüğü ve Genel Yayın Danışmanlığı, ayrıca 1984-1985 yıllarında gençlere önderlik ederek gazetenin Kültür-Sanat Edebiyat Dergisi’ni yönetmiştir. Mücahit Koca’nın şiir, deneme, hikâye, roman ve diğer yazıları Milli Gazete, Sur, Adım, Gölge, Sanat-Edebiyat, Kardelen ve Yedi İklim dergilerinde yer almıştır. Kitaplarından bazıları şunlardır: Ebcedhan (1987), Bosna Kitabı (1999), Dağ Çağrısı (Şiirleri, 1999), Veysel Hocanın Tufan Öyküsü (2001), Güçlü RüzgârlarÜzerine Yemin (Hikâye, 2001), Ateşe Gül Dansı (Deneme, 2001), Asımın Nesli (2004). Roman olarak kaleme aldığı eserlerini Manifesto adlı eseriyle ile 40’ı bulmuştur. Bursa’da yaşayan Üstâd Mücahit Koca, Bursa Çocuk Esirgeme Yurt Müdürlüğü’nden emeklidir.
Bursa “Diriliş Kuşağı”nın ilk durağı, Sur Kitabevi’nin kurucularından Mücahit Koca’nın yakın dostu olan Merhum Şair İbrahim Ünal Taşkın’dır (d.1947-ö.1989, Bursa). Zatı muhterem ailevi nedenlerden dolayı ilkokuldan sonra eğitimi bırakmak zorunda kalmıştır. Ancak kendi gayretleri ile Almanca, Fransızca ve İtalyanca gibi batı dillerinden tercümanlık yapacak düzeyde yabancı dil becerisinigeliştirmiştir.
Taşkın, Bursa Marmara Gazetesi’nin Kültür Sanat ekini yönetmiştir. Bursa’da tekstil işçiliği yapmış; Fransa, Almanya ve İsviçre’de de kaçak işçi olarak çalışmıştır. Yine Bursa’da bir otomobil firmasında İtalyanca tercümanlık yapan diplomasız şairimizin şiirleri, “Şiirler/İbrahim Ünal Taşkın“ismi ile vefat ettikten 2 yıl sonra Üstâd Mücahit Koca’nıngayretleri ve kardeşi Cengiz Taşkın’ın maddi desteği ile kitaplaştırılıp yayınlanmıştır. (İbrahim Ünal Taşkın -Şiirler: Ah Gurbet, Beyazın Beyazı, Aşk Bildirisi Bölümleri ile 1991 yılında tek kitap olarak yayınlanmıştır.)
Yakın dostu Koca onu şöyle anlatmaktadır: “Hiç evlenmedi ve düzenli bir hayatı olmadı. Hayatı boyunca geçim sıkıntısı çekti. Son yıllarında Uludağ’a çıkmayı âdet edinmişti. Çoğu yalnız gittiği bu dağ yolculukları şiirlerinde de görülecektir. Dostları için dağ çığırı açtı dense, yeridir.”
Bu mektebin diğer sanat edebiyat adamı ise Mustafa Armağan’dır. Armağan aslen Şanlıurfalıdır. Çocukluk ve gençlik yılları Bursa’da geçen Araştırmacı-Gazeteci, Tarihçi-Yazar Mustafa Armağan da yine Sur Kitabevi’nin kahramanlarındandır. Türkiye’nin tanıdığı bu kıymetli şahsiyet; okuduğu dergi ve kitapları, siyaset gündemini, kültür-sanat edebiyat kritiklerini bu kitap kokan mekândayapmıştır. Uzun süredir İstanbul’da ikamet etmekte olan Üstâd Mustafa Armağan, medyada ve basında yazılı eserlerini çok sayıdaki çalışmaları arasına katmaya devam etmektedir.
Rahmetli Yazar ve Çevirmen Mahmut Kanık yine Sur Kitabevi’nin baş ustalarındandır. Kanık, 1977-1983 yıllarında Bursa Yüksek İslam Enstitüsü’nde Türk-İslam Edebiyatı ve Fransızca dersleri okuttu. Bursa Yüksek İslam Enstitüsü 1983 yılında İlahiyat Fakültesi’ne dönüşünce Uludağ Üniversitesi’nde Öğretim Görevlisi olan Mahmut Kanık, Eğitim Fakültesi Fransızca Bölümünde Fransız Edebiyatı ve Semantik dersleri, Yabancı Diller Yüksek Okulu, İlahiyat Fakültesi ve diğer fakültelerde Fransızca Öğretmenliği yaptı. Diriliş, Yedi İklim, Hece, Bürde, İpek Dili, Kitap Dergisi gibi dergilerde şiir ve yazıları yayınlandı.
Batı ve Doğu Edebiyatından İslam Tasavvufu ile ilgili Fransızca, Arapça ve İngilizce’de 50’den fazla eseri Türkçe’ye kazandıran Kanık, 1985 yılında “Güvercin Gerdanlığı” çevirisi ile Türkiye Yazarlar Birliği Çeviri Ödülü aldı.
2020 yılında kaybettiğimiz Mütercim, Öğretim Görevlisi, Şair ve Yazar Mahmut Kanık, Mücahit Koca, İbrahim Ünal Taşkın ve Yasin Doğru eserlerinde “Diriliş Akımı” anlayışını sürdürmüşlerdir.
O mütevazı mekânda elleri ile tutuşturdukları küçük odun sobasının üzerindeki çay ve sohbetin demine dalanlardan rahmetli Usta Gürbüz Işık ve Cengiz Taşkın Abiyi de unutmayalım.
Yine bir başka ara durak olarak sayabileceğimiz Marmara Gazetesi Kültür Sanat Sayfa ve Ek Dergisi’nin merkezinde Sur Kitabevi çevresini görmekteyiz. Mahmut Kanık, Mücahit Koca, Mustafa Armağan, İbrahim Ünal Taşkın, Osman Bayraktar, Adem Turan, Yasin Doğru, Erdal Çakır, Mustafa Muharrem Tüfekçi, Ahmet Veske, Mehmet Nezir Gül, Ahmet Hakan Coşkun vs. gibi isimler özgün eserleri ile ara durak Bursa Marmara Gazetesi Kültür Sanat Eki ve sayfalarına katkıda bulunmuşlardır.
II.DURAK: ÇİZGİ KİTABEVİ
Üniversiteli yıllarımızda kitabevi sahibi olarak tanıdık Yasin Doğru ağabeyi. Onun sahibi olduğu Çizgi Kitabevi, sanat kültür, edebiyat kitaplarının ve dergilerin bulunduğu bir kitap kırtasiye dükkânıydı. Süreli yayınların takibini bu kitabevinde bizzat kendisi yapar ve abonelere buradan ulaştırırdı. Diriliş, Mavera, Yedi İklim, Dergâh gibi dergilerdi bunlar. Çizgi Kitabevi dönemin kültür sanat sevenleri için müstesna bir mekândı.
Çizgi Kitabevi, Bursa Ulu Camii kıblesinin baktığı caddenin üst tarafında 1950’de yapılan Bursa PTT’nin -İnönü zamanında yıkılan Mısri Dergâhı yerine- bitişiği MaksemCaddesi’nin girişinde yer alan bir mekândı. 1990’lı yılların sonlarına kadar bu mekânda dergi çıkarmak için yazarlar, şairler buluşmaya devam etti. Sırası gelmişken, önce Uludağ Yayınları ve Sır Yayıncılık adları ile aynı görevleri canıgönülden ifa eden Rahmetli Cahit Çollak ağabeyi de özlemle anıyorum.
Esasında Merhum Yasin Doğru’yu yazarken ve anlatırken anladım ki Cahit Çollak ağabeyi de yazmak gerekli imiş. İkisi de okuryazarlara öğrencilere kapısını, yüreğini ve sofrasını açan adamlardı. Bu iki isim Bursa Yazarlar Birliği’nin yönetim ve başkanlıklarını da yaparak kuruluşundan itibaren birlikte olmuşlardır. İstanbul ve Ankara gibi diğer şehirlerden gelen rahmetli Üstâd Sezai Karakoç, yaşayan kutlu hikâyecimiz Mustafa Kutlu gibi güzel insanlar o mekânlara ve bu adamlara defalarca konuk olmuşlardır. Hasretle andığımız geçmişimizde mektep olmuş bu mekân ve insanlar önceki zamanların birer izdüşümüydüler ve onlar hayatları ile taşıdıkları değerleri biriktirip bu şehrin kalbine bıraktılar.
Yasin Doğru, ikinci durak olan Çizgi Kitabevi‘nde kültür edebiyat insanlarına iş imkanları da sunarak Bursa’daki Diyanet Ansiklopedisi aboneliğini Şair Adem Turan uhdesinde gerçekleştirerek kütüphanelerimizde yerini almasını sağlamıştır. O zamanlar Bursa Reşat Oyal Kültür Parkı’nda gerçekleşen kitap fuarlarında Çizgi Kitabevi olarak önemli şair ve yazarları söyleşi ve kitap imzası için organize eden ekipte, şu an ulusal medya ve basının duayenlerinden olan, o yıllarda ise Bursa’da öğrenciliğine devam eden Ahmet Hakan Coşkun da vardı. Okul arkadaşımız olan Coşkun; siyasi çalışmalar, başörtüsü yasağı ve sakal yasağı gibi haksızlıkları protesto eden ekipte de yer aldı. Bursa’dan ayrılana kadar Bursa Marmara Gazetesi’nde siyasi-mizah içerikli yazılarına Postalname adlı köşenin sahibi olarak devam etti.
Yasin Doğru, Üstâd Sezai Karakoç’un kurucusu olduğu Diriliş Partisi Bursa Şubesinde yapılan toplantıların birçoğuna ev sahibi olarak katılmasına rağmen siyasete sıcak bakmadığından mıdır bilmiyorum ama partide resmi görev almamıştır.
Fakat 2003 yıllarında mükellefi olduğu tesettür giyim firmasının sahibi başkan Bayram Yıldız’ın ısrarı ile Osmangazi Ak Parti Yönetim Kurulu Üyesi olarak ilk defa bir partide görev almıştır. Yazarlar Birliği birikimi ve kendi şahsi tecrübelerini hem parti çalışmalarına hem de yerel yönetimlerdeki etkinliklerde ortaya koyarak kültür adamı görevini fazlasıyla yapmıştır.
Şair ve Yazar Yasin Doğru Bursa, 1957 doğumludur. 1979 Bursa İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi İktisat Bölümü mezunudur. Kendi ofisini açarak mali müşavirlik yapmıştır. 1974 yılından beri sanat edebiyat dünyasının içinde yer almıştır. Yazı ve şiirleri; Milli Gazete, Yeni Devir, Doğru Hakimiyet, Bursa Marmara gibi gazetelerle; Duygu, Ölçü, Bursa’da Sanat Edebiyat, İpek Dili, Kayıtlar ve Yedi İklim dergilerinde yayınlanmıştır. Bursa Marmara Gazetesi’nde sanat ve edebiyat sayfalarını yönetti. Bir grup arkadaşı ile Bursa’da Sanat ve Edebiyat Dergisi kuruculuğu ve yayın editörlüğünü yaptı. Türkiye Yazarlar Birliği Bursa Şube Başkanlığı da yapan Yasin Doğru çok önceleri yayınlanan şiirlerini Gül Ateş ve Deneme yazılarını, Hilale Bakan Günler-Ramazan, Bayram ve Kandil Sevinci adında kitaplaştırarak yayınlamış oldu (2009). 26.06.2024 tarihinde sabahsaatlerinde dünya çilesini tamamlayarak vuslat kapısını aralamıştır. Ruhu şad, mekânı cennet olsun. Yasin Doğru’nun Sır Yayıncılık’tan çıkan Gül Ateş (2009) isimli kitabından bir kesit paylaşarak yazımı sonlandırıyorum:
“Avuçlarınızda taşıdığınız ateşin
Şavkıyla renklenir günleriniz
Ve onların cennet rayihasıyla
Şenlenir Mekke’niz Medine’niz
Kudüs bundan yoksun kalsa da
Ulaşır ona da ayet ayet
Müjdeci sesiniz’’
