Bizimle İletişime Geçin

Söyleşi

25/Sorgusuz Sual-Kürşat Dulkadir/Daire Başkanı

1979 yılı Malatya doğumlu. İlk ve orta öğrenimini Malatya’ da bitirdi. Lisans öğrenimini Sütçü İmam Üniversitesi Kimya bölümünde, yüksek lisansını Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesinde tamamladı. Yaklaşık 16 yıllık Tokat mesaisinde 4 yıl öğretmenlik 12 yıl çeşitli kademelerde idarecilik yaptı. 2019 yılında Özel Eğitim ve Rehbelik Hizmetleri Genel Müdürlüğüne ‘Daire Başkanı’ olarak atandı. Evli, bir erkek bir kız çocuğu bulunmaktadır. Kürşat Dulkadir’in aldığı ilk hediye tuttuğu oruca karşılık yengesinin kendisini sırt üstünde mahallede gezdirmesi oluyor.

EKLENDİ

:

1- Sizi çarpan ilk kitap?

Âmâk-ı Hayâl.

2- Yayımlanmış kitaplardan birini siz yazmış olacaksınız, hangi kitap?

Kürk Mantolu Madonna.

3- Yaşamayan/yaşayan bir yazar veya şairle bir gününüz var. Kimi seçtiniz?

Mitat Enç.

4- Şiir mi, düzyazı mı?

Düzyazı. Ayrıntılı anlatmayı severim.

 5- İzlemelere doyamadığınız film?

Akıl Oyunları.

6- Dizi, film, belgesel?

Film, bazen kurgu bazen gerçek ama ufku geniş filmler

7- Sizi en çok ne üzer?

Çaresiz kalmak, çözüm bulamamak, hele de sevdiğin biri için.

 8- Ruhunuzda derin iz bırakan şarkı?

Yüksek Ayvanlarda Bülbüller Öter. Bağda bahçede çalışırken babam mırıldanırdı.

9- Yaşamak/ölmek istediğiniz şehir?

Malatya/Malatya.

10- Hayattaki en önemli üç kavram?

İman, Çocuk, Haysiyet.

11- Günlük hayatta kullanmayı en çok sevdiğiniz kelime?

İnşallah.

12- Hoşlanmadığınız bir kelime?

“Bana ne” ne kötü kelime.

13- Başarı sizce nedir?

İnsanın hayata geliş gayesini yerine getirmesidir başarı.

14- Ne olmadan yaşayamazsınız?

Aile, akraba, dost, ahbap, arkadaşlar…

15- İlk aldığınız hediye neydi, kimdendi?

Hatırladığım ve unutamadığım ilk hediyem büyük yengemden. İlk tuttuğum oruca karşılık sırt üstünde mahalle gezisi.

16- Hangi gün unutulmazınız?

Oğlum Göktürk’ün dünyaya geldiği gün. Aynı günde her an birbirini kovalayan o heyecanı, korkuyu, sevinci unutamam.

17- Facebook/İnstagram/Twitter güne başlarken ve günü kapatırken hangisini kullanıyorsunuz?

Günü kapatırken twittera bakarım. Diğerlerini pek kullanmam.

18- Sizce çocukluk?

Her daim keşke diye iç geçirdiğim, huzur, saflık, kaygısızlık.

19- Sevgi neydi?

Babamın “Vay! Allah’ına kurban” demesiydi sevgi.

20- Yapmak isteyip de yapamadığınız bir şey?

Bir üniversitenin bir fakültesinin dekanına “Haksızlık yapıyorsunuz!” diyemedim hala uhdedir içimde, sonra hoca vefat etti.

 21- Bir gece uyuyorsunuz sabah bir lisanı ana dil akıcılığında konuşma yetisine sahipsiniz. Hangi dil?

Ne yazık ki İngilizce.

 22- Dilediğiniz bir dönemde yaşayacaksınız. Hangi dönem?

Soyadımdan dolayı Osmanlı-Yavuz dönemi.

23- ‘Şimdiki aklım olsa’ diye başlayan cümleyi nasıl tamamlarsınız?

Üzüldüğüm bir çok şeye üzülmezdim.

24-  Annenize ve babanıza çok isteyip de kuramadığınız cümle ne olur?

Ben hala sizin küçük oğlunuzum.

25- Sizce ‘insaniyet’?

Bazen yola fırlayacak kediyi korkutmaktır geri kaçsın diye, bazen fırçayı yiyeceğini bile bile uyarmaktır arkadaşını, amirini, memurunu, büyüğünü, küçüğünü, bazen bir film seyrederken ağlamaktır acılı babaya, anneye… Doğru sözdür, merhamettir, kararmamış kalptir insaniyet.

Söyleşi

Evsizlerin Hâmisi Emin Kır Hoca

Bir tevafuk eseri İstanbul Eyüp Müftülüğüne bağlı Hz Kaab Camii’nin faaliyetlerinden haberdar oldum. Yapılan çalışmalar önemli bir yaraya merhem oluyordu. Marifet iltifata tabidir sözü uyarınca broşürdeki irtibat numarasını aradım ve bu yazıya konu olan Emin Kır Hoca ile tanıştım. Tanışmadan sonra yaptığı çalışmanın örnek teşkil etmesi açısından yazıya dökme arzumu iletince Emin Hoca “Bu çalışmayı her yere yayabilsek keşke” diyerek memnuniyetini izhar etti. Emin Kır Hoca 1965 Trabzon/Araklı doğumlu. İlkokulu memleketinde okuduktan sonra ortaokul ve İmam Hatip Lisesini Eyüp Sultanda okumuş. Otuz dört senedir Eyüp Müftülüğüne bağlı camilerde görev yapan Emin Hoca 2006 yılından beri Hz. Kaab Camii’nde görev yapıyor. Cami sahabe-i Kiramdan Kaab b. Malik Hazretlerinin türbesi yanına yapılmış.

EKLENDİ

:

Bir tevafuk eseri İstanbul Eyüp Müftülüğüne bağlı Hz Kaab Camii’nin faaliyetlerinden haberdar oldum. Yapılan çalışmalar önemli bir yaraya merhem oluyordu. Marifet iltifata tabidir sözü uyarınca broşürdeki irtibat numarasını aradım ve bu yazıya konu olan Emin Kır Hoca ile tanıştım.

Tanışmadan sonra yaptığı çalışmanın örnek teşkil etmesi açısından yazıya dökme arzumu iletince Emin Hoca “Bu çalışmayı her yere yayabilsek keşke” diyerek memnuniyetini izhar etti.

Emin Kır Hoca 1965 Trabzon/Araklı doğumlu. İlkokulu memleketinde okuduktan sonra ortaokul ve İmam Hatip Lisesini Eyüp Sultanda okumuş. Otuz dört senedir Eyüp Müftülüğüne bağlı camilerde görev yapan Emin Hoca 2006 yılından beri Hz. Kaab Camii’nde görev yapıyor. Cami sahabe-i Kiramdan Kaab b. Malik Hazretlerinin türbesi yanına yapılmış…

Ebu Eyyub el-Ensarî ve diğer pek çok sahabe gibi Hz Kaab (ra) da Rasulullah’ın müjdesine nail olmak arzusuyla Konstantiniye surları dibinde şehit düşmüş. Türbe ve Cami surların hemen yanı başında Haliç köprüsünün yanında altı dönümlük bir alanda yer alıyor.

Okuduğum broşürde Hz.Kaab Camii’nde;

-Sokakta kalan kimsesiz vatandaşlarımız için kış aylarında barınma yeri olduğu,

-Sabah-akşam çorba ve çay ikramı yapıldığı,

-Ailesi ile barışmak, buluşmak isteyenlere yardımcı olunduğu,

-Evsizler için sıcak su, banyo ve çamaşır imkânı olduğu yazıyordu…

Emin Hocayla bu güzel hizmetleri üzerine küçük bir sohbet gerçekleştirdik.

Sevgili hocam “Kıldır beşi al maaşı” demek yerine sizi böyle hayırlı hizmetleri yapmaya iten sebep nedir, nasıl başladınız?

Camimiz surların dibinde olduğundan madde bağımlısı insanların uyuşturucu içtikleri, sarhoşların bol olduğu bir yerdi burası. Camiye gidip gelirken korkuyordum. Zaman zaman önümü kesip benden para istiyorlardı. Ben de bir- iki lira veriyordum.

Daha sonra bunlara –Camide size sıcak çorba, çay yapayım içer misiniz? deyince memnuniyetle kabul ettiler. Böylece iletişime geçmiş olduk…

Artık bu bağımlı, evsiz gençler etrafımda toplanmaya başladılar. Birbirlerine haber verdikçe etrafımızdaki halka genişliyordu. Böylece güvenlerini kazandım, dostluk kurduk, artık birbirimize önyargısız bakıyorduk. İşte bu olay hizmetlerimizin başlamasına vesile oldu.

Çok güzel bir başlangıç olmuş Hocam Allah sizden razı olsun.

Camide Her gün sabah- Akşam Çorba ikramınız oluyor değil mi?

Evet, Cami avlusunda oluşturduğumuz mekânda sabah ve akşam sıcak çorba ikram ediyoruz. Bunun yanında çayımız da oluyor.

İstanbul Eyüp Müftülüğüne bağlı Hz Kaab Camii

Ama benim asıl dikkatimi çeken barınma ve banyo hizmetiniz oldu?

Hocam zaten çayı çorbayı herkes veriyor, sokakta kalan insan için asıl önemli olan kış gününde başını sokacak, banyosunu yapabileceği bir yer. Biz camimizin altında yirmi kişinin kalabileceği bir misafirhane oluşturduk.

Ayrıca Haftada üç gün banyo imkânı sağlıyoruz, sabah dokuzdan akşam yediye kadar…

Herkes için Havlu, iç çamaşırı, çorap ve temizlik malzemesinin içinde olduğu birer temizlik setimiz var bunlar da bizim hediyemiz oluyor. Günde en az yirmi kişi banyo hizmetinden faydalanıyor.

Sadece sokakta yaşayanlar mı, yoksa iş için İstanbul’a gelmiş kalacak yeri olmayanlar da kalabiliyor mu misafirhanede?

Tabii ki hocam, otuz güne kadar kalabiliyorlar, hatta iş bulunca ilk maaşlarını alıncaya kadar bir ay daha misafir ediyoruz.

Bir de bizim buyuru panomuz var, iş bulmak için gelenlerin bilgilerini, mesleklerini, orada paylaşıyoruz, Cumaya camimize gelen işverenler zaman zaman bunların içinden kendilerine lazım olan elemanı da seçebiliyor.

Maşallah İş-Kur gibi de çalışıyorsunuz

Hocam İslam’da cami böyle olmalı esasında, sadece namaz kıl vaaz dinle, git olmamalı…

Hizmetlerinize çevreden destek geliyor mu hocam?

Elbette, bizim hizmetlerimizi duyanlar, hayırseverler destek oluyor, Allah onlardan razı olsun. Hatta Eyüp sultana ziyarete gelen bazı hanımlar biz de yemek yapalım getirelim diyorlar. Ben de pasta börek yapın getirin, hatta kendi ellerinizle dağıtın burada diyorum..

Yaşadığınız ilginç hatıralarınız vardır, bizimle paylaşabilir misiniz?

Bizim aylık kumanya dağıttığımız ailelerimiz de var… Bir abla kumanya paketini almış metrobüse doğru giderken yolda bıçaklı bir kapkaççı önünü kesmiş elindeki paketi almaya çalışınca Hanımefendi “Erzak paketini aşağıdaki camiden aldım git sen de oradan iste!” deyince,  kapkaççı vatandaş onu bırakıyor ve “Emin Hoca’nın camisi o, hoca bize çorba ikram ediyor, güler yüz gösteriyor” diye bize minnettarlığından kapkaç yapmaktan vazgeçtiği gibi hanımefendiye yardım edip metrobüse kadar paketini taşıyor. Bu ilginç hadise de insanlara güler yüzle davranmamızın önemi açısından önemli bence.

Bir de hocam Geçenlerde bir genç geldi, cezaevinden çıkmış, uyuşturucu kullanmış, bir haftadır uykusuz vaziyette misafir haneye aldık iki gün uyudu. Bu arada biz Kaymakamlık, ilçe emniyet ve ilçe sağlık müdürlüğüyle koordineli çalışıyoruz. Polisler her gün gelip burada GBT yaparlar, kaçak falan var mı diye. Geçen sabah kimliği olmadığı için bu genci almak istedi polisler, genç misafirhaneden çıktığı gibi benim yanıma geldi. “Ben sizinle gelmiyorum, İmam abiye geldim ben, o beni bu illetten kurtaracak dedi. Aldım kaymakamlığa götürdüm, kimlik tespiti ve kimlik çıkarma işlemlerini yaptım. İnşallah AMATEM’e götürüp tedavisine başlatacağız.

Ailesi ile barışmak, buluşmak isteyenlere de yardımcı olduğunuzu öğrendik. İstanbul’un her yerinden size geliyorlar mı?

Bir vatandaşımız bize başvurduğu zaman öncelikle hangi ilçede ikamet ediyorsa o ilçenin müftülüğünü arayarak, oradaki Dînî Rehberlik Bürosuna yönlendiriyoruz. Geçenlerde eşiyle problemi olan bir kardeşimiz bizi duymuş, geldi. Bu vatandaş eşini öldürmek için pusuya yatmış. İlgilendik, yapma etme, sana bir iş buluruz, sorunlarını çözeriz dedik. Bir hafta misafir ettik, sohbet ettik vazgeçirdik. Şimdi duyuru panomuza ismini, vasfını yazdık, inşallah iş de bulacağız.

Allah sizden razı olsun hocam, siz ilgilenmeseniz az ilerinizde kiliseler var, belki bu gençler üç-beş kuruş yardım karşılığında dinlerini değiştirecekler. Siz İmamlığın sadece namaz kıldırmak ve vaaz etmekten ibaret olmadığını bize gösterdiniz. Rabbim toplumun derdiyle dertlenip yarasına merhem olmaya çalışan imamlarımızın sayısını artırsın.

Hizmetleriniz daim olsun hocam…

Okumaya Devam Et...

Söyleşi

25/Sorgusuz Sual- Ömer Aksoy/Öğretmen

1965 yılında Trabzon da doğdu. İlkokulu köyünde, ortaokul ve liseyi Trabzon İmam Hatip Lisesinde okudu. İlahiyat Fakültesi’nden mezun olan Aksoy, lisans eğitiminin ilk iki yılını Erzurum’da; son iki yılında Bursa’da okudu. Öğretmen ve idareci olarak Mardin, Bayburt ve Türkmenistan’da görev yaptı. Halen Trabzon ‘da öğretmenliğe idareci olarak devam eden Ömer Aksoy’a göre sevginin tanımı ”Masum İlkokul aşkları” şeklinde oldu.

EKLENDİ

:

1-  Sizi çarpan ilk kitap?

Huzur Sokağı- Şule Yüksel Şenler.

2- Yayımlanmış kitaplardan birini siz yazmış olacaksınız, hangi kitap?

Safahat- Mehmet Akif Ersoy.

3- Yaşamayan/yaşayan bir yazar veya şairle bir gününüz var. Kimi seçtiniz?

Mehmet Akif Ersoy.

 4- Şiir mi, düzyazı mı?

Şiir tabii ki.

5-  İzlemelere doyamadığınız film?

Aamir Khan- Dangal.

 6- Dizi, film, belgesel?

Dizi.

7- Sizi en çok ne üzer?

Yapmadığım bir şeyle itham edilmek.

8- Ruhunuzda derin iz bırakan şarkı?

Dünyada ölümden başkası yalan- Candan Erçetin. 

9- Yaşamak/ölmek istediğiniz şehir?

Bursa.

10- Hayattaki en önemli üç kavram?

Sevgi-Umut-Yardımlaşma.

11- Günlük hayatta kullanmayı en çok sevdiğiniz kelime?

Hikaye…

12- Nefret ettiğiniz kelime?

Yalancı.

13- Başarı sizce nedir?

Hedefi için çaba göstermek.

14- Ne olmadan yaşayamazsınız?

Kitaplarım.

15- İlk aldığınız hediye neydi, kimdendi?

Bir kurşun kalem. İlkokul öğretmenim Ali Haydar İslam ‘dan.

16- Hangi gün unutulmazınız?

Erzurum İlahiyatta Hazırlık sınıfı muafiyet sınavını kazandığımı panoda gördüğüm gün.

17- Facebook/İnstagram/Twitter güne başlarken ve günü kapatırken hangisini kullanıyorsunuz?

Facebook.

18- Sizce çocukluk?

Köyde sığır çobanlığı.

19- Sevgi neydi?

Masum İlkokul aşkları.

20- Yapmak isteyip de yapamadığınız bir şey?

Eşimle birlikte hac yolculuğu.

21- Bir gece uyuyorsunuz sabah bir lisanı ana dil akıcılığında konuşma yetisine sahipsiniz. Hangi dil?

Fransızca.

22- Dilediğiniz bir dönemde yaşayacaksınız. Hangi dönem?

Gün bu gündür.

23- ‘Şimdiki aklım olsa’ diye başlayan cümleyi nasıl tamamlarsınız?

Fırsat eldeyken daha çok yer gezerdim.

24- Annenize ve babanıza çok isteyip de kuramadığınız cümle ne olur?

Bu konuda haklı olduğumu bildiğiniz halde niçin söyleyemezsiniz.

25- Sizce ‘insaniyet’?

Bir büyük köy olan dünya hepimize yeter birbirimizin haklarına riayet edelim: Merhamet…

Okumaya Devam Et...

Söyleşi

Zeki Bulduk: Yaralanan Uzaklara Sevdalanıyor

Zeki Bulduk, yirmi yılı aşkın süredir Türk edebiyatına eserler veriyor. Mevlana’nın pergel metaforunda olduğu gibi bir ayağı burada, diğeriyle coğrafyaları dolaşıyor ve anlatıyor. Kosova, İran ve nihayet Afganistan… Hikayeler, insan resimleri ve duyarlı bir şahitlik. Zeki Bulduk ile son kitabı ‘Evlat Babanın Sırrıdır: Afganistan Mektupları’nı ve insan hikayelerini konuştuk.

EKLENDİ

:

Son kitabınız ‘Evlat Babanın Sırrıdır: Afganistan Mektupları’ Muhit Kitap’tan çıktı. Kitabı, Mezar-ı Şerif ve Afganistan tanıklıklarınız oluşturuyor. Afganistan’a nasıl düştü yolunuz ve giderken duygularınız nasıldı?

2012 yılında İHH’nın Yetim Dayanışma Günleri kapsamında on günlük bir ziyaretimiz oldu. Kabil, Celalabad, Takhar ve Bedahşan vilayetlerindeki yetimhanelere ziyaretlerde bulunduk. Çocuklarla pikniklere gittik. Hayırseverlerin emanetlerini teslim ettik. Bu süre içerisinde ülkeyi güneyden kuzeye karayoluyla geçtik. Okullar, sokaklar, dükkanlar, kerpiç damlı evleriyle şehirler gördüm. Gördüğüm her şey beni şaşkınlığa ve hayrete sürükledi. En çokta Amerikan askerleri, upuzun askeri konvoylar, paralı askerler, muhteşem dağlar şaşkınlığa sürükledi beni. Mahrem bir şeye bakıyormuşum gibi hissettim her anımı.

Her Afganda Türkiye’nin bir karşılığı var

Afganistan, 1979-1989 yılları arasında yaşanan Sovyet işgaline karşı verilmiş cihaddan ötürü Türkiye kamuoyunun ismen bildiği, hissen yakın gördüğü bir ülke. Fakat bir çok da bilinmezlik var. Afganistan’da durum ne; Türkiye ne kadar ve nasıl biliniyor? Bildiğiniz ve bulduğunuz Afganistan arasında nasıl bir fark vardı?

Evet, Türkiye’de Afganistan; Afgan Cihadı, Rus işgali, haşhaş ticareti, burka gibi kavramlarla hatırlanıyor. Ardından ise 11 Eylül sonrası Amerika’nın istilası ve Talibanın varlığını sürekli hale getirmesi. En son ise bombalı saldırılar. Afganistancephesinden bakarsak eğer; Kurtuluş Savaşında ülkemize gönderilen altınlar, Fetö okulları, Afgan Cihadı döneminde cihat için Afganistan’a gelen Türkler, 2000 sonrası ise asker ve sivil kuruluşlarıyla Afganistan’a yardım için gelen Türkler. Bir de, cihad sırasında göçmen durumuna düşen Afganların yurt bellediği, Pakistan’dan sonraki ikinci ülke olmamız. Neredeyse her Afganda bir karşılığı var Türkiye’nin. Bu, olumlu bir karşılık. Olumsuz görenle karşılaşmadık. Ancak, Fetö meselesinde kafaları karıştı. Onların Türk devleti tarafından gönderildiklerine, Müslüman olduklarına inandıklarını, Türk hükümetine ve milletine silah doğrulttuklarına inanamadılar. Bu sebepten olsa gerek Türkiye’den kim giderse gitsin başlarının üzerlerinde yerimiz var. Bu muhabbeti bilen ecnebi askeri birliklerde zaman zaman araçlara Türk bayrağı yapıştırılıyor ki saldırılara karşı bizi perde olarak kullanıyorlar.

Afganistan’ın yetim çocukları beni çarptı

Evet, Afganistan Mektupları teşkil ediyor kitabınızı. Ama bir tarafıyla, hatta çok tarafıyla insanı anlatıyorsunuz. Acılarla yoğrulmuş o coğrafyanın insanında başlıca neler çarptı sizi?

Tabi ki çocuklar. İlk ziyaretimde yetimleri görmem, dünyada Brezilya’dan sonra en çok yetim nüfusun Afganistan’da olduğunu öğrenmem içimi acıttı. Zira, o çocukları istatistiklerin, filmlerin, romanların, raporların dışında karşımda kanlı canlı gördüm. Ardından kadınlar… Kadın nüfusunun erkek nüfusunun iki katı olduğu yıllarda gitmiştim Afganistan’a. Bir sağlık ocağının duvarının dibinde, yağmura rağmen sağlık ocağının açılmasını bekleyen yüzlerce burkalı kadın… Islak güvercinler gibi duvar dibinde bekliyorlardı. O insanlarda benim beş dakika sabredemeyeceğim ıstıraplar karşısındaki ömürlük sabır, suskunluk, delici bakışlar, sevdi mi bir hareketiyle o sevginin derinliğini gösteren muhabbet, ölümüne dostluk. Ve asla vatanından vazgeçmemek; o vatan karnını doyurmasa da.

Yaralanan, uzaklara sevdalanıyor

İlk romanınız ve ödüllü kitabınız Kayıplar Kosova. Sonra Tahran ve şimdi Afganistan Mektupları. Sizi, edebiyatınızın ufkunu bu denli geniş tutmaya iten saik ne?

Bu dediğiniz yaralanmak gibi bir şey. Daha çok ısırılmak. Ve ısırılan, yaralanan uzaklara sevdalanıyor. Uzaklarda yarasını bağlamak istiyor. Sanki yaramı yanımdakilere açmak istemedim. Uzaklarda, kendime benzeyenleri, benzer hikayeleri bulmak istedim. Kosova’yı yazdığım yıllarda gençtim ve savaşmak istiyordum. Ama olmadı. Oluru yazmak imiş. Tahran… Türkiye’nin 28 Şubat ve evvelinde keskinleşen daha kirli bir dili vardı. Din ile mesafeli olmayanlara “İran’a gidin! Arabistan’a gidin!” diyen bir kibir dili vardı. Hoş, o dil biraz küller altında olsa da yine diri duruyor bir yerlerde. Yani, o azarı yediğim için gitmedim ama nasip kapısı Tahran’a doğru açıldı. Tahran sokaklarında Farsça’dan çok Türkçe konuşulur. Bunu sokağa inince görürsünüz. İmam Humeyni Havalimanına inene kadar siz de Türk ulusalcıları, batıcıları, Atatürkçüleri gibi İran’ı şeriat ülkesi zannedersiniz. Oysa başka bir dünya vardır. Tahran, önyargıların kırılması için yaratılmıştır. Bildiklerinizi ters yüz etmek için. Ezberlerimi bozmak için değil, ezberlerimin altını kazımak için gittiğim ülkelerden başka şeyler alıp döndüm. Tahran’dan insan ve memleket sevgisini, Mezar-ı Şerif’ten hayatın ne kadar büyük bir nimet olduğu gerçeğini, Priştine’den tarihi, hayal kurmanın Prizren Sinan Paşa Camii kadar müşahhas güzelliğini… Yeryüzü bize mescid kılındı, diye yola çıktım ve her vardığım yerde ev sıcaklığı, insan sıcaklığı, acının her coğrafyada aynı olduğunu alıp geldim.

Tahran, Afganistan ve Kosova. Dışarıdasınız. Nedir sebebi: Arıyor musunuz?

Evet. Bulmak istediğim şeyi artık biraz daha iyi anlıyorum. Hissediyorum. Durulmak, denge kurmak, dinlemek istiyorum yolculuklarımdan sonra. Sidharttha’da bir bölüm vardır. Yolcu ırmağı geçerken kayıkçı, bu yoldan tekrar geçeceksin, der. Oysa yolcu tekrar dönmeyi düşünmemektedir. İlerleyen bölümlerde yolcu ırmağa gelir ve kayıkçı olur. Yolculuklarım kalbime dönüşümü hızlandırıyor. Belki de kendime değil, insan olmaya, insan kalmaya doğru bir yol. Tahran’da karşılıksız seven dostlar, Mezar-ı Şerif’te elinde olmadığı halde sizi hediyelere boğan insanlar ve fukaraların muhteşem imanı, Priştine’de ise kanaatkar ve neşeli insanların kasmadan hayatı verene hayatı teslim etmeleri… Aramaya devam ettiğim şey insanın kalbini sımsıcak eden, yüreği diri kılan bir şey.

Fukara insanların zengin hayatlarını gördüm

Bulunma sebebiniz gereği çok dolaştınız Afganistan’da. Ve diyorsunuz ki, “Her evden bir şeyler alıp çıktım.” Aldıklarınızın bir kısmını yazdınız. Şüphesiz ki, daha yazacaksınız da. Fakat size en çok ne yükledi o evlerden alıp çıktıklarınız?

Aslında hikayelerinin bilinmesini çok da istemiyorlar. Bu sebepten az da olsa gücü olanlar resimlerinin çekilmesine izin vermediler. Sohbete, muhabbete, birlikte yemek yemeye, namaz kılmaya razı oldular. Ama onların resmini ya da hikayelerini paylaşmama razı olmadılar. Razı olanlar ise ya çok sevdiler ya da güçleri yoktu “Anlatma” demeye. Ben yine de onları anlatmak istedim. Zira, o hikayeler bizler için şifaydı. Birçoğumuz için muhteşem nurdan heykellerdi. Bazen o insanların, o fukara ve garip insanların ne kadar zengin bir hayatları, ne kadar mahrem bir hayatları olduğunu gördükçe; bizler yaşam fukaralarıyız. Memur gibi bir şeyiz işte. Kesip biçiyoruz hayatı. Yaşamaktan korkuyoruz. Oysa, oradaki insanlar, her an öldürülecekleri hissiyle öyle güzel gülüyorlar, öyle güzel ertelemeden yaşıyorlar ki… Mesela Belh ilçesinde bir havuç tarlanız varsa ve kış vakti çuvallara o havuçları doldurup ateşgedenin kenarındaki yola çuvalları dizip yoldan geçenleri izlerken gülümsüyorsanız, bu muhteşem bir şey. O sırada ben zırhlı bir araçla yoldan geçiyorumdur, tüm korkaklığımla, can korkusuyla, hayata dokunmadan. Ya da bir haşhaş tarlasının kenarından geçerken yanımdaki arbekinin (korucu) yüzü kıpkırmızı olmuştur. Haşhaş hakkında konuşmak istemez. Ama o haşhaşı eker, tüm günahı da ekmeden omzuna almıştır.

Omzumda mı ne var: Beni çağırıyorlar. Kendilerine tanık olanlara eğer kapılarını açmışlarsa kurtuluş yok, mutlaka geri dönmek istersiniz oraya. Tıpkı onlarla savaştığı halde, o topraklara meftun olan Sovyet askerleri gibi evinize dönemezsiniz. Diyelim Moskova’ya, Taşkent’e, Kazan’a gitmişseniz bile Hindikuş Dağları sizi geri çağırır.

Afganistan, emperyal güçlerin daima hedefi olmuş bir coğrafya. Ve 40 yıldır orada kesintisiz savaş var. Savaşın gerçek yüzüne tanık olmuş bir yazar olarak neler aktarırsınız?

2017 yılının Şubat ayında Mezar ı Şerif Şahin Garnizonuna Taliban saldırı yaptı. Sekiz ile on Talip iki Ranger araca el koyup, güya Faryap vilayetinden yaralı askerleri getirmişler gibi Cuma namazı saatinde Garnizona girdiler. Mescid ve yemekhanede bulunan askerlerden üç yüzün üzerinde şehid, iki yüzden fazla da yaralı oldu. Ofis ile arası 1 km olan garnizondan silah sesleri geliyordu. Evrak imzalıyordum. Devam ettim işime. Afganlar, devam ettiler işlerine. Mendevi adı verilen pazaryerinde bir bomba patladı. Yine sesini ofisten duyduk. Bir ölü ve sayısını vermedikleri yaralılar vardı. Pazar, devam etti. Babası şehid olmuş asker çocukları tanıdım yetimhanede. Anneleri yaşıyordu. Kabil’den bir talibi geliyor, kadını alıp götürüyor, çocukları almadan gidiyorlardı. Komutanlık yapmış, cihad döneminde kurşun sıkmış bir kadının evine erzak yardımı götürdüğüm gün utandığım kadar hiç utanmadım ben bu dünyada. Kadın öyle düşkün değildi ama rüşvetçi sistem onu bir kenara bırakmış, çocuklarıyla bir kenara atmıştı. Kızlarına bakamayan babaların daha on üç yaşındaki kızlarını kendi elleriyle zengin bir adama üçüncü eş olarak verdiğine, verdiklerine şahit olduktan sonra savaşın savaş sırasında değil de bittikten sonra başladığını görüyorsunuz.

Güney Türkistan’da kayıp çocukluğuma dokundum

Orta Asya’dan Anadolu’ya geliş güzergahımızda Afganistan da var. Ve siz Anadolu’nun bağrında doğup büyümüş, Kırşehirli bir edebiyatçısınız. İzleri geriye doğru takip ettiğinizde, Anadolu’dan o coğrafyada neleri yakın ve aşina buldunuz?

Görev yaptığım bölge tarihte Güney Türkistan olarak bilinen bölgedir. Her ne kadar günümüzde Hindikuşun kuzeyine Kuzey Afganistan denilse de Maveraünnehrin kapısında görev yaptım. Haliyle Özbekler, Türkmenler ve Tacikler, biraz da Hazaralar ile hemhal oldum. Bu sebeple dil ve folklor fena halde Anadolu kokuyordu. Daha doğrusu Anadolu’daki kokunun kaynağına varmıştım. Ve en çok da bozkır ile atlar… Andhoy, Akça, Kunduz, Takhar, Samengan, Cevizcan, Belh… Hangisine yol alsam Kırşehir’den Kayseri’ye gider gibiydim. Sanki bazen yolum Çorum’a, oradan Amasya’ya doğru uzayıp gidiyordu. Bozkırı bozkırıma, dili dilime, sohbeti sohbetime, aksakallıları dedelerime, koyunları koyunlarımıza benziyordu. Ha bir de; dedem kervancıydı. On üç devemiz varmış. Göremedim onları. Onlardan geriye çanları kalmıştı. Ama dedemin atlarına bindim. Güney Türkistan’da, çocukken göremediğim dedemin develerini çok gördüm. Atlara bindim. Kayıp çocukluğuma dokundum Asya’nın kalbinde. Hüseyin Baykara, Ali Şir Nevai, Babür Şah… Sanki onlarla birlikte Hz Ali’nin Ravza’sında aynı cemaatte namaz kıldım. Mevlana Celaleddin’in doğduğu köye ayda bir gittim. Sanki bizim komşu köye gider gibiydim. Oysa o yollarda pusular olurdu. Aldırmadım. Zira, insan toprağa yazgılı. Kendi toprağında ölüme bile gitse rahat gidiyor. Ve toprak damlar. Kerpiç evler. O kerpiç evleri düşündükçe sanırım bir roman yazabilirim.

1900’lerin başında yolu Afganistan’a düşen Jöntürkler var. Afgan cihadına katılan Türkiye’den mücahidler var. Ve şimdi yeni bir kuşak gidiyor oralara. Bu sefer kalıcı ve sağlam köprüler kuran bir hamleden söz edebilir miyiz?

Net bir soru. Ümitvar olmak isterim. Jöntürklere altınları veren, hatta Milli Mücadele’ye “Halife efendimize götürün!” diye verilen bilezikleri veren gelinlerin torunlarıyla tanıştım. Kitapta Hacı Ata’dan bahsettim. O anlattı bana. Zaten o anlatmaya başladığı gün benim Afganistan kapılarım açıldı. Enver Paşa için toplanan Özbek ve Türkmen erleri, onu Ruslara yedirmeyişlerini ama Kazakların elinden alamayışlarını, Ceyhun Havzasındaki Müslümanların çuvallar dolusu altını trene yükleyişlerini… Belh kasabasında, Tacik mücahidlerle sohbet sırasında bizimkileri, Türkiye’den gelen mücahitleri sorduğumda, “Biz misafiri cephenin önüne sürmedik, onlar geride bize destek oldular” deyişlerini ama Afgan topraklarında bir kurşun dahi sallasanız nereye giderseniz gidin oraya geri döneceğinizi bilirsiniz. Hatta, dersiniz ki, bir el arabam olsun, yeter ki Belhte, Mezar’da (Orada hep Mezar denir, Mezar-ı Şerif denmez. Mezar bile sempatiktir o coğrafyada) ya da Andhoy’da “Pazarda yük taşır geçimimi sağlarım” diyeceğiniz, kanaatın ülkesi, yokluğun başkentidir o topraklar.

Kalkınma projelerine ağırlık vermek gerek

Yardım kuruluşları kesinlikle hata yapıyor. Bunu çalışanlar da biliyorlar. Ama her nedense üstlerini uyarmıyorlar. Zira, insanlar yardımlarla tembelliğe alıştırılmış vaziyette. Kalkınma ajansları ise memurların yolluklarını veriyor ama memurlar alışılmış, yolun dışına çıkmadan büyük paraları orada havanda su döver gibi ezip yok ediyorlar. Ceyhun Nehri ıslah çalışmalarında, baraj yapımlarında, otoban yapımında o kadar para havaya uçmuş ama eser meydana gelmemiştir. Türk kurumları ise büyük yatırımlar yaparken süreklilik arz eden yatırımları son yıllarda yapmaya başlamıştır. Kalkınma projelerinden ziyade hayır projesi yapmak ise günü kurtarmaktan öteye geçmemektedir. Belki topraksız tarım, suya ulaşımın kolaylaştırılması, küçük işletmelerin desteklenmesi, iş alanları oluştururken devletle dirsek teması sağlanması Pakistan’a, Türkiye’ye ve Avrupa’ya olan mülteci göçünü durduracaktır. Ve Türkiye’ye en zor zamanlarında müttefik olan bir güç toparlandığında doğu kapılarımız sağlama alınacak, hatta Çin politikalarımızda daha dik durabileceğiz. Ama onca yıllık dostluk, kardeşlik, aynı mezhepten olmanın yanında Rusların ya da Amerikalı, Alman hatta Danimarkalıların bildiğini kendi sahamızda icra edemiyoruz: İnsana yatırım. Biz maalesef bozkırın ortasına saray yapıyoruz, kervansaray. Gelen geçen yatıp gidiyor.

Bir çok şehir ve bir çok hikaye… Sizin içinizi en çok dağlayan ve içinize en çok inşirah veren hangileriydi?

Bedahşan. Feyzabat Farhar yolu. O yoldaki ölü Rus tankları. İnşirah. Takhar. Talokan şehrine girişte bir otomobil bir de minibüs enkazı. Yanık minibüs. Gelin alayından geriye kalan enkaz. Yerini hiç değiştirmemişler. Rusların katlettiği bir düğün kervanı… Hala dağlıyor yüreğimi. Mezar-ı Şerif. Ravza. Hz Ali makamının hemen ardında bir hazire. Sesler duyuyorum ve hazirenin kapısını araladığımda onlarca derviş cehri zikre durmuşlar… Sanırsınız Resulu Ekrem’in kapısındayım. Muhteşem. Ramazan’da, iftar vakti, haber vermeden bazı evlere giderdik… O evleri özlüyorum. Hem dağlayan hem de inşirah bulduğum yer ise; Belh Vilayeti Kadınlar Hapishanesi. O hapishaneye ruhumu hapsettiler sanki. Oradaki masum çocuklarla sıkışıp kaldım bir konteyner içinde.

Mezar-ı Şerif’te görev yapacağınızı öğrenince seviniyorsunuz. Gittiğinize sevineceğiniz başka hangi menziller var?

Görevden ziyade ailemle gitmek, bir müddet yaşamak istediğim yerler: Zanzibar, Marakeş, Isfahan. Ama Üsküp, İslamabad ve tabi ki Medine. Ve sanırım uzaklar artık o kadar da çekmiyor beni. Gidersem bir hayrım olacaksa gideyim istiyorum. Varlık, yer ile kaim olmuyor; mühim olanın bilinç olduğu fark edilince. Sanırım en büyülü, en gerçekçi, en masal diyarı ve yokluğun başkenti olan Mezar-ı Şerif’i gördükten sonra biraz duruldum.

Ben babamın yolculuklarıyım

Evlat Babanın Sırrıdır’ diyorsunuz ya, siz babanızın hangi sırrısınız ve çocuklarınız hangi sırrı taşıyor sizden?

Ben babamın yolculukları, gitmeleriyim. Kimseye zarar vermemek için sessizce gitmeleri… Çocuklarım ise gün gelecek onlar söyleyecekler. Bilmiyorum, hangi sırlarına tekabül edeceğim. Ama, benden vazgeçme, el etek çekme, kenara çekilme halimi almalarını istemem. Zira, çok tuhaf zamanlar geliyor. Merhametli, vicdanlı ve mülayim insanları hiçe sayan bir hareketlilik var. Ancak dirençli ve cesur insanların ayakta kalabileceği kötü bir rüzgar geliyor dünyanın üzerine.

Afganistan deyince Cahit Zarifoğlu, Erdem Beyazıt, Bahattin Yıldız, Ahmet Şah Mesut geliyor aklımıza. Sizin Afganistanınızda artık kimler var?

Belhli Hatice, Akçalı Ayşe, Doktor Hamid, Doktor Parsa, Şiiri yarım kalan Kahhar Asi, Bağlanlı acı dilli Guzelay, Yetimlerin en buruk hali Ayetullah, şarkıları kadar mecnun, ölümü kadar sahipsiz, Afgan dağlarından çıkartılan zümrüt kadar nadir Üstad Sarban, ünlü ama Afganistan gibi sesi iki dağ arasında öldürülmüş Ahmed Zahir, vilayet çaycısı olsa da, müstahdem olsa da valilerin bile boyun eğdiği Üstad Ruhullah, canını kurtaranın vatanını vatan belleyen Sovyet Hakberdi, bana cüceliğimi öğreten Vahap Mucir, sabırla Ali Şir Nevai’nin eserlerini günümüz Özbeklerine ulaştırmak için didinen ak sakallı bilge Hoca Abdullah Ruin, dünyanın en güzel gülen insan hakları savunucusu Halilullah Hikmeti, kayıp güzellik Nazenin Can. Ve tabi ki kuzeyin lordu Ata Muhammed Nur. Muhtemelen benim kahramanlarımın mezar taşları da adları gibi pek görünmeyecek.

Mektup size uzanan eldir

Ve mektup. Siz seviyorsunuz mektubu. Nereden geliyor bu sevgi ve itiyad?

Bir mektup gelir ve siz çöktüğünüz yerden kalkarsınız. Bir mektup aslında size uzanan eldir. Size verilen cevaptır. Sizi dikkate alan birilerinin var olduğunun ispatıdır. Bana güzel mektuplar geldi. Exupery’nin annesine yazdığı, Kafka’nın Milena’ya yazdığı, Atasoy Müftüoğlu’nun bana yazdığı mektupları okudum. Başkalarının mektuplarını okurken mahcup olsam da derin bir yalnızlığın nasıl karpuz gibi ortadan ikiye yarıldığını gördüm. Salinger’in sevgilisine yazdığı mektupları okudum. Hasan Aycın çizgilerinde bir dönem yoğunlukla mektuplar vardı. Mektup; roman, hikaye, mesel gibi değil. Tek bir kulak arar. Okuyan bilir ki o mektup kendisine yazılmıştır. Başka bir göz onun varlığını “görmüştür”. Görülmüştür. Yazıcı tarafından bilinmiştir. İdama gidenlerin mektuplarını okudum. Muhteşem bir ses. Hiç israf edilmiyor kelimeler. Ve muhatap, yazılanların kendisi için yazıldığını biliyor. Mektup yazmayı sevmekten öte mektup yazmanın bir görev olduğunu, insanlığımın altına vurduğum mühür olduğunu düşünüyorum. Belki de bu sebeple dijital ortamlarda bile yazarken düşüne taşına yazarım cevaplarımı.

Son olarak: Mektuplarınızın muhatabı kim?

“İnsanım ve insani olan hiçbir şey bana yabancı değildir” diyebilen her kim varsa muhatap odur. Afganistan dünya bedenindeki yaradır. Yaraya kayıtsız kalamayan, başkasının kanını önemseyen her kim varsa muhatap odur. En çok da savaşmadan (istediğiniz anlamıyla düşünebilirsiniz) ve aşık olmadan Müslüman olacağını zannedenlerdir.

 

Okumaya Devam Et...

Çok Okunanlar