Liberalizmin en önemli özelliği ve belki de en önemli faydası devlet karşısında bireyin haklarını savunması ve gündeme getirmesi olmuştur.
Bu konuda ilk önemli yazıları yazan John Locke, bireyin temel hakları olan özgürlük, yaşama hakkı ve mülkiyet haklarının korunması gerektiğini belirtir. Bu haklara bir saldırı olursa devletin bu saldırıları engellemesi gerektiğini ve eğer bu saldırıyı devletin kendisi yapıyorsa bireylerin devlete karşı çıkması gerektiğini söyler.
John Locke’un bu yaklaşımı bir anlamda 19. yüzyıldaki bireycilik (ferdiyetçi) hareketlerini kuvvetlendirdiği gibi devlete karşı bireysel haklar ile isyanların ve taleplerin yaygınlaşmasına; bunun sonucunda da devletlerin bu taleplere boyun eğmesine yol açmıştır.
Batı’daki bireyin duruşu ve hakları önceliği karşısında genelde İslam’ın birey yerine cemiyeti/devleti koruduğu, bireyi topluma feda ettiği eleştirileri gündeme gelmektedir.
Peki bu iddia doğru mudur?
Sanırım bu iddiayı seslendirenler olayın sadece bir yönüne bakarak yorumda bulunmaktadırlar. O yön de İslam’ın toplumsal ve siyasal yönüdür. İslam, hem bireyi hem de toplumun çıkarlarını birlikte korumaya çalışır. Devletin, bireysel alanlara girmesine karşı çıkarken bireyin de toplumun selameti için kurallara uymasını tavsiye eder.
Peki devlet, bireyin alanlarına saldırdığında birey ne yapabilir? Devlete karşı çıkabilir mi? Yoksa boyun mu eğer?
Aslında bireyin ne zaman devletin tahakkümüne karşı tavır alacağını Peygamberimizin şu hadisi açıklığa kavuşturmuştur: “Bir münker gördüğünüzde elinizle değiştirin. Elinizle değiştirmeye gücünüz yetmezse dilinizle karşı çıkın. Dilinizle karşı çıkamıyorsanız kalbinizle buğuz edin.” Bu hadis İslam kültüründe muhalefetin kökeni ve yöntemi konusunda da bize yol gösterdiği gibi var olan siyasi otorite veya toplumun yanlışlıklarına karış çıkabilme referansı da vermektedir. İslam karşıtlarının iddia ettikleri gibi bireyi topluma kurban etmemektedir.
