Hakuna Matata ( Sorun yok, rahat ol)
Doğu Afrika’nın dikkat çeken ülkelerinden Tanzanya, son iki yüz yılda dört farklı ülkenin etkisiyle dört farklı kültürden beslenmiş bir ülkedir. Araplarla birlikte İslamiyet’le tanışan bu ülke, bir dönem Umman Krallığına başkentlik yapmıştır. 1800’lü yılların sonlarında ise Almanya sömürgesine ve zulmüne maruz kalmıştır. Almanlar, bu dönemde köle ticareti için yaptıkları liman ve demir yolları dışında Tanzanya halkının faydasına hiçbir miras bırakmamıştır.
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından İngiliz yönetimi başlamış. İngiltere, ülkeye getirdiği Hintli işçileri taşeron olarak kullanarak dolaylı bir yönetim kurmuş. Bu nedenle kapıdaki düşman olarak görünmeyip perde arkasından hükmeden efendi olmuştur.
1961 yılında Tanganyika’nın, 1963’te ise Zanzibar’ın bağımsızlığını kazanmasının ardından, 1964’te bu iki ülke birleşerek Tanzanya Sosyalist Devleti kurulmuştur (Zanzibar; kendine ait hükümeti, meclisi ve başkanı olan yarı özerk bir bölgedir. Kendi iç işlerinde bağımsız olsa da, dış politika ve savunma gibi konularda Tanzanya’ya bağlıdır).
1992 yılına kadar Doğu Almanya ve Çin Devletleri tarafından desteklenmiştir. 1992 yılında cumhuriyet rejimine geçilerek çok partili seçimler yapılmaya başlanmıştır. Tanzanya şu an Arap kültürü ve geleneklerine bağlı ancak İngiliz sistemi ile yönetilen bir ülke konumundadır. Ülkede başta eğitim sistemi olmak üzere tüm resmî kurumlar ve toplumsal düzen İngiliz sistemine göre tasarlanmıştır. (Örneğin, trafik soldan akmaktadır.)
Ülkede resmi diller Svahili ve İngilizce. Ancak günlük yaşamda Svahili çok daha yaygın kullanılıyor. 26 Mart – 1 Nisan 2026 tarihleri arasında katıldığım “Afrikalı Yerel Eğitimcilerle Tecrübe Paylaşımı” programında bunu bizzat deneyimledim. İngilizce hazırlık yapmış olmama rağmen eğitimlerin Svahili dilinde yapılması talep edildi. Neyse ki iki dile de hâkim olan bir tercümanla birlikte eğitimlerimizi çok etkili ve verimli bir şekilde tamamladık.
Tanzanya, Doğu Afrika ülkeleri arasında parlayan, terör ve iç kargaşalardan uzak bir ülkedir. Dünya Bankası verilerine göre %61 okuma yazma oranı, Tanzanya verilerine göre %73’tür (Dünya Bankası verilerine nedense hiç şaşırmadık). Yaklaşık 68 milyon nüfuslu ülkenin eğitime olan açlığı had safhadadır. 2025 verilerine göre ülkede 14 milyondan fazla öğrenci, yaklaşık 276 bin öğretmen ve 26 binden fazla okul bulunuyor.
Eğitim sistemi şu şekilde yapılandırılmış:
- Okul öncesi: 3 yıl
- İlkokul: 6 yıl
- Ortaokul: 4 yıl
- Lise/Kolej: 2 yıl
- Üniversite: 3-5 yıl
Ayrıca liseyi tamamlayan her genç için zorunlu askerlik uygulaması bulunuyor.
“Hakuna Matata”: Hayata Bakış
Tanzanya’da en sık duyacağınız ifadelerden biri “Hakuna Matata”. Svahili dilinde “sorun yok”, “rahat ol” anlamına geliyor. Bir diğeri ise “Pole pole”, yani “yavaş yavaş”. Bu iki ifade aslında ülkenin yaşam felsefesini özetliyor.
Bu ifadeleri, yaklaşık bir haftalık Tanzanya ve Zanzibar ziyaretimde iliklerime kadar hissettim. 3-5 kilometrelik yolu yaklaşık 1,5-2 saatte aldık. Ve kimsenin acelesi yok, korna sesi yok. Herkes gözüne kestirdiği en ufak boşluktan geçmeye çalışıyor. Trafik sıkışınca da herkes bekliyor biri çekilsin diye. Dedim ya aceleleri yok J Trafik o kadar karmaşık ki, her yerden her araç karşınıza çıkabilir. Siz maharetinizi gösterip aralarından sıyrılmalısınız. Ama trafik lambası kuralını da ihmal etmemek kaydıyla. Zira cezası büyük.
Her yerde siyah poşetlerini gördüğüm Nijer (Niamey) ve Gine (Konakri)’de yaşamış biri olarak Tanzanya’da plastik poşet kullanımının yasak olduğunu öğrendiğimde çok şaşırdım. Trafik ihlal cezasından daha ağır cezası var. Oysa bu coğrafyada plastik poşet (özellikle siyah) görmek bir normaldi benim için.
Türk ve Müslüman olmanın gururunu ( Nijer ve Gine’de de yaşamıştım) bu coğrafyada bir kez daha hissetmek inanılmaz bir duygu. Bu duygunun doğurduğu samimiyet tarif edilemez. Şu an kış mevsimine yaklaşılan Tanzanya’da 30 dereceyi aşan sıcaklıkla birlikte hissettiğiniz nemin verdiği rahatsızlık aklınıza bile gelmiyor. Sabah 08:30’da başlayan eğitimlerimiz 16:00’da bitiyor ve sırılsıklam, yapış yapışsınız. Ona rağmen gözlerde gördüğünüz heyecan size haykırıyor: “Biraz daha devam etsek olmaz mı?”
…
Tanzanya, yalnızca tarihî birikimi ve kültürel çeşitliliğiyle değil, aynı zamanda insanlarının samimiyeti, hayata bakışındaki dinginlik ve eğitime duyduğu güçlü ihtiyaçla da derin izler bırakan bir ülke. “Hakuna Matata” anlayışıyla şekillenen bu coğrafyada zaman daha yavaş akarken, öğrenme isteği ve gelişim arzusu son derece canlı. Tüm zorluklara rağmen gözlerdeki umut ve heyecan, bu toprakların geleceğine dair güçlü bir inanç oluşturuyor. Tanzanya’dan ayrılırken geriye sadece bir seyahat hatırası değil; aynı zamanda sabrı, sadeliği ve öğrenmenin evrensel değerini yeniden hatırlatan kıymetli bir deneyim kalıyor.
