Bizimle İletişime Geçin

Din ve Hayat

Üç Aylara Tarih

EKLENDİ

:

Sabrı teklif etti

Zikri teşvik etti

Altı cihet ile

“Üç Ay Teşrif Etti” 1442

Okumaya Devam Et...

Din ve Hayat

Taziye

EKLENDİ

:

Ülkemiz ilim

dünyasının öncülerinden

Prof. Dr. Ali Özek vefat etmiştir.

Kendisine Allah’tan rahmet,

yakınlarına ve sevenlerine

sabr-ı cemil dileriz.

(1932-2021)

Okumaya Devam Et...

Din ve Hayat

Taziye

EKLENDİ

:

İslam dünyasının önemli âlimlerden

Prof. Dr. Mustafa Müslim vefat etmiştir.

Kendisine Allah’tan rahmet

yakınlarına ve sevenlerine

sabr-ı cemil dileriz.

(1940-2021)

 

Okumaya Devam Et...

Din ve Hayat

On Bir Ayın Sultanı Ramazan’ın Gelişi Ve Kapıların Açılışı

Hicri aylar içerisinde dokuzuncu ay olan ramazan, Hz Peygamber’e ilk vahyin geldiği diğer bir ifadeyle Kur’ân’ın ilk nüzûlünün gerçekleştiği başlangıç noktası bir zaman dilimidir. Oruç bu ayda farz kılınmış, bin aydan daha hayırlı olan kadir gecesi bu ayda yerini almış, bayram bu ayın sonunda bir sevinç ve mutluk kaynağı olarak hediye edilmiş, fakirlere verilmesi gereken fitre sadakası bu ay vesilesiyle emredilmiştir. Diğer taraftan ramazan, seher vakitlerinde sahur, iftar, teravih, gecesinde ve gündüzünde mukabele, itikâf gibi güzellikleri de içerisinde barındıran gerek bireysel ve gerekse kolektif şuur ve bilincin zirve yaptığı bir aydır.

EKLENDİ

:

Sayılı Günler Olarak Ramazan

Oruç ayı ramazan, uzun ve sıcak yaz günlerinden sonra bahardan (Nisan/Mayıs) kalma günlere misafir olmaya devam etmektedir. Ramazan ayı, ister kış mevsiminin kısa günlerinde ister yaz mevsiminin uzun günlerinde olsun gelişiyle bir taraftan kapıların açıldığı diğer taraftan bazı kapıların kapandığı müstesna bir zaman dilimidir. “Ramazan” kelimesi, Kur’an’da sadece bir yerde geçmektedir. Yüce Allah, Kur’ân’ın kendisinde indirildiği ay olan ramazan hakkında şöyle buyurmaktadır. “(O sayılı günler), insanlar için bir hidayet rehberi, doğru yolun ve hak ile batılı birbirinden ayırmanın apaçık delilleri olarak Kur’an’ın kendisinde indirildiği ramazan ayıdır. Öyle ise içinizden kim bu aya ulaşırsa, onu oruçla geçirsin. Kim de hasta veya yolcu olursa, tutamadığı günler sayısınca başka günlerde tutsun. Allah, size kolaylık diler, zorluk dilemez. Bu da sayıyı tamamlamanız ve hidayete ulaştırmasına karşılık Allah’ı yüceltmeniz ve şükretmeniz içindir.”[1]

Ramazan Ayının “Ramazan” Diye İsimlendirilmesi

 Ramazan ayının “ramazan” diye isimlendirilmesi meselesine gelince bu konuda Hak Dini Kur’ân Dili adlı tefsirde özetle şu bilgi ve görüşlere rastlamak mümkündür. Birinci görüşe göre, “ramazan” ismi, yaz mevsiminin sonunda güz mevsiminin başında yağıp yeryüzünü tozdan temizleyen yağmur manasına gelen “ramda” kelimesinden alınmıştır. Bu yağmur, yeryüzünü yıkayıp temizlediği gibi ramazan ayı da ehl-i imanı günahlardan yıkayıp kalplerini temizlediği için bu isimle isimlendirilmiştir.

 İkinci kavle göre, “ramad” kelimesinden alınmıştır ki güneşin şiddetli sıcağından dolayı taşların son derece ısınmasıdır ki böyle pek kızgın yere de “ramdâ” adı verilmektedir. Ramazan kelimesi de “rmd” fiilinin mastarı olup yanmak manasına gelmektedir. Diğer bir ifadeyle kızgın yerde yalın ayak yürümekle yanmak, demektir. Bu sebeple günahlar yakılır. Baş tarafına “şehr/ay” kelimesi eklenerek “şehr-i ramazan” bu mübarek aya özel isim yapılmıştır. Çünkü bu ayda açlık, susuzluk hararetinden ıztırâb çekilir. Yahut orucun harareti ile günahlar yakılır.

Bu ayın ramazan diye isimlendirilmesi hakkında şöyle bir bilgiye de yer verilmektedir. Araplar, ayların isimlerini eski dillerinden değiştirdikleri zaman her ayı rastladığı mevsime göre isimlendirmişlerdi. Eski dilde “nâtik” ismiyle anılan bu ay o sene şiddetli bir sıcağa rastladığından dolayı buna “şehr-i ramazan/ramazan ayı” adını vermişlerdir. 

Üçüncü bir görüşe göre, “ramaddu nasla ramdan” (fiilinden) ifadesinden alınmadır ki kılıcın namlusunu veya ok demirini inceltip keskinletmek için iki yalabık taş arasına koyup döğmektir. Mengeneye sıkıştırılan demire nasıl şekil veriliyorsa nefis de adeta mengene arasına sıkıştırılır ve bir irâde eğitim ve terbiyesine tabi tutulur.

Dördüncü bir görüşte ise, “esma-i hüsnâdan”dır. Ramazan isminin esmâ-i hüsnâdan olduğu sahih ise ramazan ayı bizzat bununla isimlendirilmiş ve bunda özellikle Allah’ın rahmeti ile günahların yanması dikkat nazarına alınmıştır. Bu mânâ ile oruç ayı, “Allah’ın ayı” olmuştur.[2] Kısaca “ramazan” kelimesinin sözlük manasında temizlik, yanmak, keskinlik manaları bulunduğu gibi günahların yanması, Allah’a izafe manaları etken olmuştur.

Hicri aylar içerisinde dokuzuncu ay olan ramazan, Hz Peygamber’e ilk vahyin geldiği diğer bir ifadeyle Kur’ân’ın ilk nüzûlünün gerçekleştiği başlangıç noktası bir zaman dilimidir. Oruç bu ayda farz kılınmış, bin aydan daha hayırlı olan kadir gecesi bu ayda yerini almış, bayram bu ayın sonunda bir sevinç ve mutluk kaynağı olarak hediye edilmiş, fakirlere verilmesi gereken fitre sadakası bu ay vesilesiyle emredilmiştir. Diğer taraftan ramazan, seher vakitlerinde sahur, iftar, teravih, gecesinde ve gündüzünde mukabele, itikâf gibi güzellikleri de içerisinde barındıran gerek bireysel ve gerekse kolektif şuur ve bilincin zirve yaptığı bir aydır.

Oruçla İnsanlığın Seyahati

 Oruç kelimesine karşılık gelen ve “tutmak/imsâk” anlamında kullanılan “savm” kelimesi ve türevleri Kur’ân’da on üç defa geçmektedir. Kur’ân’da “oruç” anlamında bir kelime daha kullanılmaktadır ki o da “seyahat” kelimesidir. Bu bağlamda iki yerde “seyahat edenler” ifadesine “oruç tutanlar” anlamı verilmiştir.اَلتَّٓائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّٓائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ الْاٰمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللّٰهِۜ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِن۪ينَ “Bunlar, tövbe edenler, ibâdet edenler, hamdedenler, oruç tutanlar, rükû ve secde edenler, iyiliği emredip kötülükten alıkoyanlar ve Allah’ın koyduğu sınırları hakkıyla koruyanlardır. Mü’minleri müjdele.”[3]

عَسٰى رَبُّهُٓ اِنْ طَلَّقَكُنَّ اَنْ يُبْدِلَهُٓ اَزْوَاجاً خَيْراً مِنْكُنَّ مُسْلِمَاتٍ مُؤْمِنَاتٍ قَانِتَاتٍ تَٓائِبَاتٍ عَابِدَاتٍ سَٓائِحَاتٍ ثَيِّبَاتٍ وَاَبْكَاراً “Eğer o sizi boşarsa Rabbi ona, sizden daha iyi, kendini Allah’a veren, inanan, sebatla itaat eden, tövbe eden, ibadet eden, oruç tutan, dul ve bakire eşler verebilir.”[4]

Seyahatten Dönen Ramazanın Gelişi ve Kapıların Açılması

Ramazan ayı geldiğinde/girdiğinde hilâl de batı ufkunda görünüp şehre selam verdiğinde şehrin, evlerin ve de gönüllerimizin kapıları açılır. Hadislerde de belirtildiği üzere, ramazan ayı, cennet, gök ve rahmet kapılarının açıldığı bir zaman dilimidir. On bir ayın sultanı olan ramazanın gelişiyle bir taraftan güzelliklerin kapıları açılırken diğer taraftan kötülüklerin kapıları kapanmaktadır. Arapça’da “kapı” anlamına gelen “bâb” kelimesi (çoğulu “ebvâb”)-, “evlerde kullanılan kapı”,[5] “şehir kapısı”,[6] “göklerin kapısı”,[7] “cennet kapısı”,[8] “meleklerin girdiği kapı”,[9] “cehennem kapısı”,[10] “azap kapısı”[11] ve “her şeyin kapısı”[12] şeklinde Kur’ân’da yirmi altı defa geçmektedir.

 Cennet Kapıları Açılır

Hadis-i şeriflerde ramazan ayının gelişiyle birlikte kapıların açıldığından bahsedilmektedir. Hz. Peygamber (s. a. v) bir hadiste şöyle buyurmaktadır: “İşte ramazan, size geldi, onda cennet kapıları açılır ve cehennem kapıları sıkıca kapatılır ve şeytanlar o ayda zincirlere vurulur.”[13]

Diğer bir hadiste ise: “Ramazan ayının ilk gecesi olduğunda şeytanlardan ve cinlerin azgınları bağlanır, cehennem kapıları sıkıca kapatılır ve hiçbir kapı açılmaz. Cennet kapıları iyice açılır ve hiçbir kapı kapatılmaz. Bir münâdî şöyle seslenir: Ey hayrı isteyen (buraya) gel, ey kötülüğü isteyen kendine hakim ol. Her gece Allah’ın cehennemden azat ettiği kimseler vardır.”[14] buyurulmaktadır.

 Gök Kapıları Açılır

 Hadis-i şeriflerde cennet kapılarının açılması yanında gök kapılarının da açıldığından haber verilmektedir. “Ramazan ayı girdiğinde gök kapıları iyice açılır. Cehennem kapıları sıkıca kapatılır. Şeytanlar zincirlenir.”[15] Burada gök ve cennet kapılarının açılması örneklerinde olduğu gibi ilâhî rahmetin ne kadar geniş ve kuşatıcı olduğuna işarettir ki âyette, “Rabbinizin bağışına ve takvâ sahipleri için hazırlanmış olup genişliği gökler ve yer kadar olan cennete koşun!”[16] buyurulmaktadır.

 Rahmet Kapıları Açılır

Ramazanın gelişiyle birlikte hadis-i şerifte de ifade edildiği üzere rahmet kapıları açılmaktadır. “Ramazan olduğunda rahmet kapıları iyice açılır, cehennem kapıları sıkıca kapatılır. Şeytanlar zincirlere vurulur.”[17] Rahmet kapılarının açılması da yüce yaratıcının kullarına gösterdiği şefkat ve merhameti göstermektedir ki O, “Rahmetim ise her şeyi kuşatmıştır”[18] buyurmaktadır.

 Reyyân Kapısı Açılır

Cennet kapılarının yanında oruçlu olanlar için açılacak kapılardan birisi de reyyân kapısıdır. Hadiste: “Cennete reyyân denilen bir kapı vardır. Kıyamet günü oradan oruç tutanlar dışında kimse girmez. Oruç tutanlar nerede? diye seslenilir. Oruç tutanlar kalkarlar, onlardan başkası o kapıdan giremez. Girdikleri zaman kapı kapatılır ve onlardan başkası girmez.”[19] Bir diğer hadiste: “Oradan giren bir daha ebedî susamaz”[20] denilmektedir.        

Cehennem Kapıları Kapatılır

Yukarıda zikrettiğimiz hadislerde de belirtildiği üzere, bir taraftan “cennet”, “rahmet” ve “gök kapıları” açılırken diğer taraftan ramazan ayının gelişiyle birlikte “cehennem kapıları” kapatılmakta ve şeytanlar zincire vurulmaktadır. Kul, bütün bunları vesile bilip kendisi de kötülük kapılarına kapatacak, sunulan imkânları iyi bir şekilde değerlendirerek nefsini ramazan ayındaki o güzellikleri yaşamaya alıştıracaktır.

On bir ayın sultanı ramazanın gelişiyle “cennet”, “rahmet” ve “gök kapıları” açılırken, “cehennem” ve kötülüklerin kapılarına ise kilit vurulmaktadır. Kapıları açtıran, insana farklı güzellikler yaşatan, iç huzuru sağlayan, birey ve topluma kolektif bir bilinç aşılayan bir zaman dilimi olarak ramazan ve onunla bütünleşen oruç, Allah’ın rızasını kazanmaya, takvaya ermeye, şükür makamına ulaşmaya ve insanı cennete hazırlayan bir çaba ve gayrettir aynı zamanda. Ayrıca ramazan, cennete, rahmete ve göklere açılan kapı olduğu gibi camilere, Kur’ân’a, namaza, duaya, niyaza, şükre, sahura, iftara, sofralara, fıtır sadakalarına, yetimlerin gönüllerine, yoksulların yüreğine, toplumun kalbine açılan kapıdır. Bu kapının ne kadar büyük ve geniş olduğu da hadislerde geldiği üzere gök, cennet ve rahmet kapılarıyla ifade edilmiştir. Kısacası, on bir ayın sultanı olmasının ötesinde gönüllerin sultanı olarak ramazan ayı geldiğinde güzelliklerin kapıları sonuna kadar açılmakta, kötülüklerin kapıları ise sıkıca kapatılmaktadır.

[1]  Bakara 2/185.

[2]  Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’ân Dili, I, 643-644.

[3]  Tövbe, 9/112,

[4]  Tahrîm 66/5.

[5]  Bakara 2/189; Yûsuf 12/23, 25, 67; Zuhruf 43/34.

[6]  Bakara 2/58; Nisâ 4/154; Mâide 5/23; A’râf 7/161.

[7]  A’râf 7/40; Kamer 54/11; Nebe 78/19; Hicr 15/14.

[8]  Sad 38/50; Zümer 39/71.

[9]  Ra’d 13/23.

[10]  Hicr 15/44; Nahl 16/29; Zümer 39/77; Gâfir, 40/76.

[11]  Mü’minûn 23/77; Hadîd 57/13.

[12]  En’âm 6/44.

[13]  Buhârî, “Savm”, 5; Tirmizî, “Savm” 55; Nesâî, “Sıyâm” 3.

[14]  Tirmizî, “Savm” 1; İbn Mâce, “Sıyâm” 2; Nesâî, “Sıyâm ”, 3.

[15]  Buhârî, “Savm”, 5

[16]  Âl-i İmrân 133.

[17]  Müslim, “Savm”1; Nesâî, “Sıyâm”3.

[18]  A’râf 7/156.

[19]  Buharî, “Savm”, 4.

[20]  İbn Mace, “Sıyâm” 1.

Okumaya Devam Et...

Çok Okunanlar