(Derleme)
1949 Filistinlilerin Yahudilere Toprak Sattığı İddiası: 1917-1949’da Filistin topraklarında Yahudi arazi mülkiyetindeki değişim önemlidir. Filistin topraklarının toplam yüzölçümü 28.3 milyon dönümdü, bir bölümünü Nakab Çölü oluşturuyordu. 1948’de İsrail işgal devleti kurulmadan önce Yahudilerin sahip oldukları arazi miktarı 2 milyon dönümdü. Yani tüm Filistin topraklarının sadece %7’siydi. Yapılan araştırmalara göre Yahudiler elde ettikleri 2 milyon dönüm arazinin 650 bin dönümünü Osmanlı Devleti Dönemi’nde mülk edinmişlerdi. 300 bin dönüm araziyi İngiliz işgalciler Yahudilere bağışladılar. 200 bin dönümü, İngiliz manda yönetiminin koyduğu ağır vergileri ödeyemedikleri gerekçesiyle manda yönetiminin el koyduğu Filistinlilerin toprakları olup İngiliz yönetimince Yahudilere sembolik parayla sattığı arazilerdi. 600 bin dönümünü Lübnan ve Suriye’de ikamet edip Filistin’de mülk edinmiş Araplardan satın aldılar. Sadece 250 bin dönüm araziyi Filistinlilerden satın aldılar. Filistinlilerden aldıkları toplam arazi miktarı Filistin topraklarının %0,9’una (binde 9’una) tekabül etmektedir. Bu durum Filistinlilerin topraklarını Yahudilere sattıklarına dair bilgilerin çoğunun yanlış ve yalan olduğunu ortaya koymaktadır.
1949 İsrail ve Arap devletleri Nisan 1949’da ateşkes ilan etti. Bu ateşkesin ardından İsrail, Birleşmiş Milletlerin daha önceden paylaştırmış olduğu topraklardan daha fazlasını almış oldu.
1949 BM’nin 302 sayılı kararı gereği 1949’da Filistinli mültecilere yardım için UNRWA kuruldu.
1949 Türkiye 28 Mart 1949’da İsrail’i resmen tanıdı. 11 Mayıs 1949’da Birleşmiş Milletlere üye olarak kabul edilen İsrail’i kısa sürede dünyanın birçok ülkesi tanıdı.
1950 İsrail, 23 Ocak 1950’de Kudüs’ü başkent ilan etti. 20 Mart 1950’de çıkardığı “Sahipsiz Mülkler” adlı bir kanunla Filistinlilere ait mülkleri kendi iç hukuklarına göre düzenleyip üzerinde tasarruf edilebilir hâle getirdi. 25 Mayıs 1950’de ABD, İngiltere ve Fransa tarafından ilan edilen “Üçlü Bildiri” ile “Ortadoğu’da güven ve istikrar uğruna çalışan Batılı bir ülke” olması itibarıyla İsrail’i himaye ve koruma kapsamına aldılar.
1956 Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdülnasır 26 Temmuz 1956’da Süveyş Kanalı’nı millîleştirdiğini ilan etti. 29 Ekim’de İsrail, Britanya ve Fransa birlikleri bir saldırı düzenleyerek Sina Yarımadası’nı işgal ettiler. ABD ve Sovyetler Birliği’nin baskıları sonucunda bu birlikler geri çekilmek zorunda kaldı.
1964 Filistin Millî Mîsâkı: 28 Mayıs-3 Haziran 1964’te Filistinlilerin ilk büyük kongresi yapıldı. Başkanlığını Ahmed Şükayrî’nin yaptığı bu kongre Filistinlilerin ilk millî meclisi sayılmaktadır. Kongrede Filistin Kurtuluş Örgütünün kuruluşu ve yirmi dokuz maddelik Filistin Millî Mîsâkı kabul edildi. Millî Mîsâk’a göre Filistin Devleti’nin sınırları İngiliz manda yönetimi zamanındaki Filistin topraklarını içine alıyor ve bu topraklar Arap vatanı sayılarak kurtarılması meşru savunma kabul ediliyordu.
1964 Arap Ligi tarafından Kahire’de kurulan Filistin Kurtuluş Örgütü, hedefini silahlı direnişlerle İsrail’i yok etmek ve Akdeniz ile Ürdün Nehri arasında “Bağımsız Filistin Devleti’ni yeniden canlandırmak olarak açıkladı.
1967 Altı Gün Savaşı: İsrail, Suriye, Mısır ve Ürdün’e saldırdı. Mısır’dan Sina Yarımadası’nı, Suriye’den Golan Tepeleri’ni, Ürdün’den Doğu Kudüs ve Batı Şeria’yı alan İsrail, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nde yerleşimci programını başladı.
1967 İsrail, 1967 savaşından sonra işgal ve ilhak politikalarıyla BM’nin kendisine tahsis ettiği toprakları dört katına çıkarmış ve ele geçirdiği topraklarda yaşayan Filistinlileri de göçe zorlamıştır. BMGK, 22 Kasım 1967’de aldığı 242 sayılı kararla İsrail’in işgal ettikleri yerlerden çekilmesini ve Filistinli mültecilerin geri dönüşüne izin vermelerini istedi. Ancak söz konusu kararın üzerinden geçen yıllara rağmen İsrail hâlen bu topraklardan çekilmedi. Batı Şeria’da, Gazze’de, Kudüs ve Golan Tepelerindeki İsrail işgal ve ablukası devam ediyor.
1968-1970 Yıpratma Savaşı: Altı Gün Savaşı’nda kaybettiği Sina Yarımadası’nı geri kazanmak isteyen Mısır, “ateşkesi” tanımadığını belirterek İsrail’e karşı düşük yoğunluklu bir Yıpratma Savaşı’na başladı. 7 Ağustos 1970’te ateşkes imzalandı ve sınırlar değişmedi.
1969 Doğu Kudüs’teki Mescid-i Aksâ’nın 21 Ağustos 1969’da bir Yahudi tarafından yakılmak istenmesi bütün İslam dünyasının tepkisine yol açtı ve İslam Konferansı’nın toplanmasına sebep oldu. Türkiye’nin de üye olduğu İslam Konferansı Teşkilatı, 22-25 Eylül 1969’da Rabat Zirvesi’nde İsrail’in Kudüs’ten çıkmasına ve Kudüs’e 1967 öncesi statüsünün iade edilmesine karar verdi. Aynı şekilde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi de Kudüs’e eski statüsünün geri verilmesini isteyen 15 Eylül 1969 tarihli ve 267 sayılı kararı aldı.
1969 Yaser Arafat, Filistin Kurtuluş Örgütüne başkan olarak atandı.
1972 Münih Olimpiyatları sırasında 11 İsrailli sporcu ve bir Alman polisi “Kara Eylül” örgütüne mensup Filistinli bir grup tarafından öldürüldü.
1973 Yom Kippur Savaşı: İsrail için kutsal bir gün olan “Kefaret Günü”nde Mısır ve Suriye orduları Altı Gün Savaşı’nda kaybetmiş oldukları Sina Yarımadası ve Golan Tepeleri’ni geri almak için İsrail’e saldırdı. İlk başlarda Arapların lehine gelişen bu savaş daha sonra İsrail lehine sonuçlandı.
1974 Filistin Kurtuluş Örgütü, BM Genel Kurulu oturumlarında delege bulunduran ilk hükûmet dışı örgüt oldu.
1974 1974’te Yitzhak Rabin’in başbakan olmasından sonra Modern Ortodoks Yahudiler, “Guş Emunim Hareketi”ni başlatıp Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nde Yahudi yerleşim birimleri kurmaya başladılar.
1975 Siyonizmin Irkçılık Kabul Edilmesi: BM Genel Kurulu 10 Kasım 1975’te çıkardığı ve 3379 no’lu Karar’ı ile Siyonizm ideolojisinin bir tür ırkçılık ve ırk ayrımı olduğunu kabul etti. (Dönemin ABD Başkanı George Bush Dönemi’nde BM’ye yapılan baskılar sonucu 16 Aralık 1991’de çıkarılan 4686 sayılı BM Genel Kurulu kararıyla bu karar iptal edildi).
1978 Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat ile İsrail Başbakanı Menahem Begin arasında Camp David Antlaşması imzalandı (17 Eylül 1978). Bu antlaşmaya göre, İsrail askerî birliklerini Sina Yarımadası’ndan çekti ve böylece ilerde yapılacak olan Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ne ilişkin müzakereler için bir barış ortamı oluştu.
1979 Mısır ve İsrail arasında barış antlaşması imzalandı (26 Mart 1979). Mısır, İsrail’i devlet olarak tanıyan ilk Arap devleti oldu. Bu anlaşmanın ardından Arap Ligi Mısır’ın üyeliğini askıya alarak merkezini Tunus’a taşıdı.
1979 Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yaser Arafat Ankara’ya geldi, FKÖ temsilciliği açıldı (1 Ekim 1979).
1980 30 Temmuz 1980’de İsrail Parlamentosu tarafından onaylanan “Kudüs Yasası” ile Kudüs’ün bütün ve birleşik olarak İsrail’in başkenti olduğu kabul edildi. Ancak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 478 no’lu Karar’ı ile bu kanun geçersiz olduğunu ve vakit kaybetmeden iptal edilmesi gerektiğini ilan etti.
1980 Necmettin Erbakan liderliğinde Konya’da binlerce kişinin katılımıyla Kudüs Mitingi yapıldı. Bu miting 12 Eylül 1980 ihtilalinden sonra MSP davasında önemli bir kanıt olarak kullanıldı.
1981 Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat, “Mısır İslami Cihat” örgütü üyeleri tarafından 6 Ekim 1981’de düzenlenen suikast sonucunda Mısır’da askeri bir geçit esnasında hayatını kaybetti. Enver Sedat’a düzenlenen bu suikastın nedeni İsrail ile yaptığı barış antlaşmasıydı.
1982 İsrail, FKÖ’nün sınırlarını tehdit ettiğini öne sürerek Lübnan’a 6 Haziran 1982’de saldırı düzenledi. Altı ay süren saldırılar sonucunda FKÖ Lübnan’ı terk ederek karargahlarını Tunus’a taşıdı. FKÖ’nün Lübnan’da etkinliği devam etti ama hiçbir zaman 1982 öncesindeki gibi olmadı.
1982 Sabra ve Şatilla Katliamı: İsrail yanlısı aşırı sağcı Hıristiyan falanjist milislerin Sabra ve Şatilla’daki mülteci kamplarına 16 Eylül 1982’de düzenlediği saldırıda 2 bin 750 Filistinli hayatını kaybetti.
1982 Osmanlı Devleti’nin yıkılmasına rağmen Kudüs’ü terk etmeyerek Mescid-i Aksa’daki nöbetini sürdüren Osmanlı askeri Iğdırlı Onbaşı Hasan vefat etti.
1983 BM Genel Kurulu’nun aldığı 19 Aralık 1983 tarih ve 38/180 sayılı Karar’da İsrail’in “barışsever bir üye” olmadığı, İsrail’in BM Sözleşmesi’ne uymadığı belirtilerek bütün uluslara İsrail ile diplomatik, ticari ve kültürel bağları koparmaları çağrısı yapıldı. İsrail’in ayrıca Kudüs dâhil olmak üzere Batı Şeria, Gazze Şeridi ve Golan Tepeleri’ni işgali uluslararası hukuk ile ilgili BM kararlarına aykırı ve yasadışı olarak ilan edildi. İsrail’e Kudüs dâhil 1967’den beri işgal ettiği topraklardan çekilmesi çağrısı yapıldı. Üye ülkelere İsrail’e silah ve askeri ekipman satmamaları ve İsrail’den bunları almamaları, ayrıca İsrail’e her türlü askeri yardımı askıya almaları çağrısı yapıldı.
1983 İsrail, Lübnan’ın büyük bir kısmından askerlerini çekti. Ancak Lübnan’ın güneyinde kendi ilan ettiği güvenlik bölgesinde asker bulundurmayı sürdürdü.
1984 Filistin direniş hareketi içinde aktif rol alan Arap fikir ve siyaset adamı, müfessir ve tarihçi Muhammed İzzet Derveze vefat etti (26 Temmuz 1984).
1985 İsrail, Tunus’a yönelik “Tahta Bacak Operasyonu”nu 1 Ekim 1985’te gerçekleştirdi. Arafat’ı öldürmeyi hedefleyen saldırıda FKÖ’nün karargâhı hedef alındı. Operasyonda yaklaşık 60 kişi öldü.
1987 İlk Filistin İntifadası, Aralık 1987’de başladı. Genç ve çocukların İsrail askerlerine taş atması ile sembolleşti. İntifada sırasında 237’si çocuk 1.070 Filistinli İsrail güçleri tarafından öldürüldü. 175.000’den fazla Filistinli tutuklandı.
1987 Hamas’ın Kuruluşu: Hamas (İslami Direniş Hareketi), Şeyh Ahmed Yasin ve arkadaşları tarafından 1987’de “Müslüman Kardeşler” örgütünün Filistin kanadı olarak kuruldu.
1988 Bağımsız Filistin Devleti kuruldu (15 Kasım 1988). 1988’de Arap Birliği, FKÖ’yü Filistin halkının tek temsilcisi olarak tanıdı.
1991 1991’de Hamas’ın silahlı kanadı İzzeddin El Kassam Tugayları kuruldu.
1991 Irak’ın Kuveyt’i ilhakına karşı yapılan Körfez Savaşı, Orta Doğu’daki dengeyi korumak için Filistin Devleti’nin diplomatik açıdan yeniden düşünülmesine sebep oldu. Kasım ayında İspanya’da, İsrail ve Arap devletlerinin katıldığı bir barış konferansı yapıldı.
1993 İsrail ve FKÖ birbirlerini karşılıklı tanıdılar. Bu anlaşma, Gazze Şeridi ve Batı Yakasındaki Jericho kasabasında dâhili Filistin özerk yönetimi için ve işgal edilmiş bölgelerden İsrail birliklerinin aşamalı olarak çekilmesini öngören planları içeriyordu. Oslo Anlaşması imzalandı. II. anlaşma 1995 tarihinde yine Oslo’da imzalandı. 4 Kasım 1995 akşamı Oslo Antlaşması’nı imzalayan Yitzak Rabin, bir ultra Ortodoks Yahudi tarafından öldürüldü.
1994 El Halil Katliamı (25 Şubat 1994). Amerikan asıllı İsrailli yerleşimci Baruch Goldstein, Ramazan ayında İbrahim Camisi’nde ibadet etmekte olan 29 Filistinliyi öldürdü, 125’ini ise yaraladı.
1994 Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ile İsrail, Batı Şeria ve Gazze’de Yaşayan Filistinlilere Özerklik Verilmesini Öngören Anlaşmaya imza attılar (4 Mayıs 1994).
1994 FKÖ Lideri Yaser Arafat’ın 27 yıllık sürgünü sona erdi. Filistin topraklarına ilk kez ayak basan Arafat, Gazze’ye gitti (1 Temmuz 1994).
1994 İsrail ve Ürdün 45 yıllık düşmanlığa son veren barış antlaşmasını imzaladı. İsrail Kudüs’te Müslümanlar için kutsal bölgelerde Ürdün’ün özel rolünü kabul etti.
1995 Batı Şeria’nın Filistin yönetimine devrini öngören anlaşma FKÖ lideri Arafat ile İsrail Başbakanı Rabin arasında Beyaz Saray’da imzalandı (28 Eylül 1995).
1995 İsrail, Gazze Şeridi’nin çevresine elektronik bir çit ve beton duvar inşa ederek bölünmüş Filistin toprakları arasındaki etkileşimi kesti.
1996 Filistin ilk kez 9 Ocak 1996’da devlet başkanlığı seçimi için sandık başına gitti. Seçime katılma oranı %86’ydı. Fetih Hareketi’nin adayı Yaser Arafat %87’lik bir oyla devlet başkanı seçildi.
1998 7 Temmuz 1998’de BM Genel Kurulu Filistin delegasyonuna gözlemci statüsü verdi.
2000 İsrail Başbakanı Ehud Barak ve FKÖ Başkanı Yaser Arafat’ın ABD Başkanı Bill Clinton’ın ev sahipliğinde bir araya geldiği Camp David Zirvesi’nde İsrail ile Filistin arasında devam eden çatışmalara son vermek amacıyla “nihai statü” belirlenmeye çalışıldı. Bir anlaşmaya varılamadı (20 Temmuz 2000).
2000 İsrail Başbakanı Ehud Barak’ın ilk defa Kudüs’te Filistin ve İsrail’e ait iki başkent olabileceğini ifade etmesi üzerine İsrail Savunma Bakanı Ariel Şaron barış çabalarını sabote etti. Ariel Şaron, Kudüs’te Mescid-i Aksa’yı ziyaret edince Filistinliler bunu kışkırtma olarak nitelendirdi ve protestolar sonrası İkinci İntifada başladı (28 Eylül 2000). İsrail, Filistin Yönetimi tarafından yönetilen bölgeleri yeniden işgal etti ve yaygın yerleşim inşaatlarının yanı sıra Filistinlilerin geçim kaynaklarını ve topluluklarını yok eden bir “ayırma duvarı” inşa etmeye başladı. Yüz binlerce Yahudi yerleşimci gasp edilen Filistin topraklarında kurulan kolonilere taşındı.
2001 Ariel Şaron, Likud Partisi lideri olarak seçildi ve İsrail başbakanı oldu. Yaser Arafat ile müzakerelere devam etmeyi reddetti.
2001 İsrail Turizm Bakanı Rehavam Zeevi, Kudüs’te Filistin Halk Kurtuluş Cephesi grubu üyeleri tarafından vurularak öldürüldü (17 Ekim 2001).
2001 Ariel Şaron, Ramallah’a asker gönderdi. Filistin Hükûmeti’nin Batı Şeria’da bulunan karargâhları kuşatıldı ve topa tutuldu. Arafat bölgeden çıkamadı (Aralık 2001).
2002 Önde gelen Arap devletlerinin bir araya geldiği Beyrut Zirvesi’nde İsrail-Filistin meselesi tartışıldı (27-28 Mart 2002). Zirveye Arafat katılmadı. Zirvede İsrail’e, 1967’den bu yana işgal altında tuttuğu topraklardan çekilmesi, başkenti Kudüs olan Filistin Devleti’ni tanıması ve 3 milyon 800 bin mülteciye geri dönüş hakkı vermesi karşılığında normal ilişkiler kurulması teklif edildi.
2002 İsrail, 1967’deki Altı Gün Savaşı’ndan bu yana en büyük askerî operasyonunu başlattı (29 Mart 2002). İsrail aynı yıl Batı Şeria’da bir ayırıcı duvar inşa etmeye başladı.
2004 Hamas’ın kurucularından Şeyh Ahmet Yasin’e suikast düzenlendi (22 Mart 2004). Şeyh Yasin İsrail saldırı helikopterlerinden açılan ateş sonucu hayatını kaybetti.
2004 Hamas’ın Şeyh Ahmed Yasin’den sonraki lideri Abdülaziz el-Rantisi İsrail güçleri tarafından şehit edildi (17 Nisan 2004).
2004 Uluslararası Adalet Divanı, Batı Şeria’yı çevreleyen “ayırıcı duvar”ın uluslararası hukuka aykırı olduğu sonucuna vardı ve yıkılması gerektiğini bildirdi (9 Temmuz 2004).
2004 Yaser Arafat öldü (11 Kasım 2004).
2005 Mahmud Abbas Filistin Ulusal Yönetimi Devlet Başkanı seçildi (9 Ocak 2005).
2005 Şubat 2005’te İkinci İntifa sona erdi. İkinci İntifada sırasında 4 bin 412 Filistinli hayatını kaybetti, 48 bin 322 Filistinli yaralandı. Aynı zamanda 1069 İsrailli öldü, 4 bin 500 İsrailli de yaralandı.
2005 Ariel Şaron, Birleşik Torah Yahudileri Partisi ve İşçi Partisi ile Ulusal Birlik Hükûmeti kurdu.
2005 İsrail tek taraflı olarak Gazze ve Batı Şeria’nın bir bölümünden çekilme planını tamamladı.
2006 Filistin genel seçimlerinde Hamas oyların çoğunu aldı (25 Ocak 2006). Ancak seçim sonrasında yüzlerce Filistinlinin ölümüyle sonuçlanan el Fetih-Hamas çatışması çıktı. Hamas, el Fetih’i Gazze Şeridi’nden çıkardı. ABD, İsrail ve birçok Avrupa ülkesi Filistin’e yardımlarını kestiler. Bu durum Batılı devletlerin gerçekte demokratik olmadıklarını gösteren bir örnek olarak tarihe geçti.
2006 Müzakereler sonucunda Hamas ve el Fetih, iki hareketin de dışında kalacak bir kişinin başkanlığında birlik hükûmeti kurma konusunda uzlaştılar (13 Kasım 2006). Parti üyesi olmamasına karşı Hamas’a yakınlığı ile bilinen Gazzeli akademisyen Muhammed Shbeir başkanlık teklifini kabul etti.
2006 Hamas, Lideri İsmail Haniye’ye yönelik saldırıdan el Fetih’i sorumlu tuttu (15 Aralık 2006).
2006 Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas devam eden krizin aşılabilmesi için seçimlerin yenilenmesi çağrısında bulundu (16 Aralık 2006).
2007 Mahmud Abbas, Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad’in daveti doğrultusunda Şam’da Hamas Lideri Halid Meşal ile görüştü (21 Ocak 2007).
2007 32 Filistinlinin ölümüne sebep olan çatışmaların ardından Mısır’ın arabuluculuğunda Hamas ve el Fetih ateşkes ilan etti (30 Ocak 2007). Her iki taraf da görüşmeler için Suudi Arabistan’ın Mekke’ye davetini kabul etti. 8 Şubat 2007’de Hamas ve el Fetih, aralarındaki anlaşmazlığa bir son verme ve koalisyon kurma konusunda anlaştı. Bu anlaşma doğrultusunda batılı güçlerin uyguladığı ağır yaptırımların kaldırılması ümit edildi. 9 Şubat 2007’de Ortadoğu Dörtlüsü (ABD, AB, Rusya, BM) Suudi Arabistan’ın, Filistin’de Ulusal Birlik Hükûmeti kurma çalışmalarına verdiği desteği memnuniyetle karşıladı. Ancak daha sonra İsrail’i tanımak için uluslararası taleplere uyulması gerektiğini, şiddete son verilmesini ve daha önceden imzalanan barış anlaşmalarına sadık kalınmasını dile getirdi.
2007 İsmail Haniye ve Kabinesi istifa etti (15 Şubat 2007). Ancak Haniye daha sonra Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas tarafından tekrar göreve atandı ve Filistin’de ulusal birlik hükûmeti kurma süreci başladı. 15 Mart 2007’de Filistinliler hükûmet kurma konusunda anlaştılar. 17 Mart 2007’de Yeni Filistin Hükûmeti, Gazze’de ilk kabine toplantısını gerçekleştirdi. Bakanlar toplantıya Batı Şeria’daki Ramallah’dan video konferans ile katıldı. Mart 2007’de İsrail, uluslararası taleplere uygun hareket edilmediğini öne sürerek koalisyon hükûmeti ile görüşmeyi reddetti.
2007 ABD güvenlik harcamaları için Mahmud Abbas’a 60 milyon dolar para yardımında bulundu (Nisan 2007). Bu para, Gazze’de bulunan ticaret yollarının güvenliğini sağlamanın yanı sıra lojistik ve iletişimi destekleme amaçlı kullanılacaktı.
2007 İsrail, Mayıs 2007’de Gazze’ye beş hava saldırısı gerçekleştirdi. İsrail Başbakanı Ehud Olmert saldırıların devam edeceğini belirtti. Haziran 2007’de Mahmud Abbas, Batı Şeria ve Gazze’de olağanüstü hâl ilan etti. Hükûmeti lağvederek geçiş dönemi için olağanüstü hâl hükûmeti kuracağını da açıklayan Abbas, hükûmeti kurma görevini ise Maliye Bakanı Salam Fayyad’a verdi. Hamas bu hükûmette yoktu. Filistin’e uygulanan yardım ambargosu kaldırıldı. ABD ve Avrupa, Filistin’e yardım etmeye başladılar. Mahmud Abbas, İsrail’le barış görüşmelerini sürdüreceğini dile getirdi.
2007 İsrail, Eylül 2007’de Mısır’ın yardımı ve ABD’nin desteğiyle Gazze Şeridi’ne karadan abluka uygulamaya başladı. 2009’da deniz ablukası ile şiddetini arttırarak devam etti. Mal ve hizmet girişinin sınırlandırıldığı bu uygulama Gazze’de çok büyük insani krize yol açtı. Uygulanan abluka ardından bölgede temel sağlık hizmetleri aksamaya başladı, işsizlik arttı ve 2 milyonluk halkın yarıdan fazlası yoksulluk sınırının altında yaşamaya başladı.
2007 Hamas Gazze’de etkinliğini sürdürürken ABD Başkanı George Bush Annapolis’de Filistin-İsrail barış görüşmelerine ev sahipliği yaptı (Kasım 2007).
2008 Gazze’den İsrail’deki sınır kasabalarına düzenlenen roket saldırıları sonucunda İsrail’in Mısır’ın da desteğini alarak başlattığı ablukaya daha fazla dayanamayan Gazzeliler, Refah sınırındaki duvarları yıkarak temel ihtiyaçlarını satın alabilmek için Mısır tarafına geçtiler (23 Ocak 2008). 11 gün sonra 3 Şubat’ta Mısır güvenlik güçleri geçişleri yasakladığında toplamda 800.000’e yakın Gazzeli Mısır’a girip çıkmıştı.
2008 İsrail’in Gazze Şeridi’ne düzenlediği saldırılarda en az 117 Filistinli hayatını kaybetti, 200 Filistinli de yaralandı. Yaklaşık 800 Filistinlinin evi tahrip edildi (28 Şubat-3 Mart 2008).
2008 Filistin Demokratik Kurtuluş Cephesi’nin askeri kanadının lideri İbrahim Ebu İlba İsrail saldırısı sonucu hayatını kaybetti (14 Nisan 2008).
2008 Mısır’ın arabuluculuğunda gerçekleşen müzakereler sonucu Hamas ile İsrail arasında altı aylık ateşkes imzalandı (19 Haziran 2008). Hamas roket atmama, İsrail de Gazze’ye yönelik ambargoyu kaldırma ve suikastları durdurma sözü vermişti. 19 Aralık 2008’de Hamas ile İsrail arasındaki altı aylık ateşkes sona erdi. Ateşkes sürecinde ambargo hafifletilmediği gibi saldırılar azalsa da kesilmedi.
2008 Roket saldırılarını gerekçe gösteren İsrail, mezuniyet töreninin yapıldığı bir polis merkezini vurarak aralarında Hamas’ın üst düzey güvenlik görevlilerinin de bulunduğu 140 polisi öldürdü ve Gazze Şeridi’nde “Dökme Kurşun Operasyonu”na başladı (27 Aralık 2008). 60 savaş uçağının katıldığı operasyonun sadece ilk saatlerinde 200’ü aşkın Filistinli hayatını kaybetti.
2008 İsrail Ortadoğu Dörtlüsü’nün ateşkes çağrısını reddetti (31 Aralık 2008).
2009 İsrail uçakları Hamas’ın üst düzey yöneticilerinden Nizar Rayyan’ı evini bombalayarak şehit etti (1 Ocak 2009).
2009 İsrail, Gazze Şeridi’nde kara operasyonuna başladı (3 Ocak 2009).
2009 Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın görev süresi fiilen doldu. Ancak başkanlık seçimleri ertelendi (9 Ocak 2009).
2009 Hamas Hükûmeti’nin İçişleri Bakanı Said Siyam, oğlu, erkek kardeşi ve ailesi ile birlikte İsrail’in füze saldırısında hayatını kaybetti (15 Ocak 2009).
2009 Gazze’ye silah kaçakçılığının önlenmesi konusunda ABD ve İsrail dışişleri bakanları arasında bir anlaşma imzalandı (16 Ocak 2009).
2009 22 gün süren operasyonun ardından İsrail ateşkesi kabul ederek yerle bir ettiği Gazze Şeridi’nden çekilmeye başladı. Çekilme işlemi 21 Ocak’ta tamamlandı.
2009 İsrail’de genel seçimler yapıldı (10 Şubat 2009). Tzipi Livni’nin Kadima Partisi Binyamin Netanyahu’nun Likud Partisi’nden bir milletvekilliği fazla çıkarsa da sağ partilerin çoğunluğu alması nedeniyle hükûmeti kurma görevi Netanyahu’ya verildi. 31 Mart’ta Likud Partisi’nin aşırı sağ partilerle kurduğu koalisyon hükûmeti İsrail meclisinden güvenoyu aldı.
2009 Gazze’nin Refah bölgesinde Hamas’a bağlı güvenlik güçleri ile El Kaide’yle bağlantısı bulunduğu iddia edilen Cünd-ü Ensarullah grubu arasında çıkan silahlı çatışmada örgüt liderinin de aralarında bulunduğu 22 kişi öldü, en az 100 kişi yaralandı (14 Ağustos 2009). Cünd-ü Ensarullah, Gazze’de bir “İslami Emirlik” ilan etmiş ve Hamas’ı dinden uzaklaşıp Batı’ya yanaşmakla suçlamıştı.
2009 İsrail’in, Gazze’ye yönelik “Dökme Kurşun Operasyonu”nda orantısız güç kullanması nedeniyle savaş suçu işlemekle itham edildiği Goldstone Raporu, BM Genel Kurulunda kabul edildi (5 Kasım 2009).
2009 24 Ocak 2010’da yapılması planlanan devlet başkanlığı ve meclis seçimleri, Hamas yönetimindeki Gazze Şeridi’nde oylama işleminin gerçekleşemeyeceği gerekçesiyle Filistin Seçim Komisyonu tarafından ertelendi.
KAYNAKÇA
Cevdet Küçük, “Abdülhamid II”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1988, C. 1, ss. 216-224.
- Lutfullah Karaman, “Filistin”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1996, C. 13, ss. 89-103.
Osmanlı Belgelerinde Filistin, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, İstanbul 2009.
Sinan Tavukcu-Melike Bayrak, “Filistin Topraklarında “İsrail Sorunu’nun Kronolojisi”, https://www.sde.org.tr/analiz/filistin-topraklarinda-israil-sorununun-kronolojisi-analizi-44173
Şevket Koçsoy, “Türk Tarihi Kronolojisi”, Türkler Ansiklopedisi, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 2002, C. 1, ss. 73-188.
Şükrü Mahmut Nedim, Filistin Savaşı (1914-1918), Genelkurmay Basımevi, Ankara 1995.
Zekariya Kurşun, “Derveze, Muhammed İzzet”, TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1994, C. 9, ss. 187-188.
https://bianet.org/haber/lubnandaki-israil-saldirilarinda-2-bin-412-kisi-hayatini-kaybetti-300855 ET: 1 Ekim 2024
https://t24.com.tr/haber/orta-dogu-yu-sarsan-gun-7-ekim-den-bu-yana-neler-oldu-hangi-donum-noktalarindan-gecildi-bundan-sonra-ne-olacak,1188286 ET: 12 Ekim 2024
https://tr.euronews.com/my-europe/2024/10/10/scholz-almanyanin-israile-daha-fazla-silah-gonderecegini-duyurdu ET: 5 Ekim 2024
https://www.aa.com.tr/tr/dunya/gazzedeki-sifa-hastanesinden-zorla-tahliye-edilen-filistinliler-yasadiklarini-aaya-anlatti/3174249# ET: 27 Eylül 2024
https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israilden-7-ekim-saldirilarinin-1-yilinda-bati-seriaya-kapsamli-kapatma-uygulama-karari/3353538 ET: 20 Ekim 2024
https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israilin-gazze-ve-lubnana-saldirilari-stockholmde-protesto-edildi/3367452 ET: 20 Ekim 2024
https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israil-yaniltici-yardim-aciklamalariyla-gazzedeki-katliamlarini-ortbas-etmek-istiyor/3365162 ET: 8 Ekim 2024
https://www.aljazeera.com.tr/kronoloji/kronoloji-1915ten-gunumuze-filistin ET: 3 Ekim 2024
https://www.bbc.com/turkce/articles/cq5d72y272po ET: 9 Ekim 2024
https://www.cnnturk.com/dunya/netanyahudan-arap-liderlere-tehdit-gibi-sozler-sessiz-kalin-2060996 ET: 7 Ekim 2024
https://www.diyanethaber.com.tr/filistin-kronolojisi ET: 7 Ekim 2024
https://www.indyturk.com/node/93471/k%C3%BClt%C3%BCr/kud%C3%BCsteki-son-osmanl%C4%B1-askerinin-foto%C4%9Fraf%C4%B1-filistinde-bir-m%C3%BCzede-%C3%A7%C4%B1kt%C4%B1 ET: 3 Ekim 2024
https://www.insamer.com/tr/israile-karsi-kuresel-boykot.html ET: 5 Ekim 2024
https://www.mepanews.com/1915ten-gunumuze-filistin-kronolojisi-44422h.htm ET: 25 Eylül 2024
https://www.mfa.gov.tr/turkiye-israil-siyasi-iliskileri.tr.mfa#:~:text=Bu%20zaman%20zarf%C4%B1nda%2C%20ili%C5%9Fkilerde%20zaman,Ocak%201950’de%20resmen%20a%C3%A7%C4%B1lm%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r. ET: 19 Ekim 2024
https://www.sde.org.tr/Content/Upload/Dosya/F%C4%B0L%C4%B0ST%C4%B0N%20TOPRAKLARINDA%20%C4%B0SRA%C4%B0L%20SORUNUNUN%20KRONOLOJ%C4%B0S%C4%B0%20son.pdf ET: 14 Ekim 2024
https://www.trthaber.com/haber/dunya/hizbullah-hasan-nasrallah-olduruldu-879805.html ET: 20 Ekim 2024
Fotoğraf: Al Jazeera
